Onderzoek: Alcoholgebruik in Friesland 2025

Amsterdam – 23 juli, 2025

De landelijke situatie rondom alcoholgebruik blijft zorgelijk, ondanks een groeiende groep mensen die een glas wijn of bier laten staan. 55,2% van de Nederlanders drinkt wekelijks nog te veel. Bovendien zijn er nog steeds grote regionale verschillen in het aantal overmatige drinkers in Nederland. Afkickkliniekwijzer.nl onderzocht het alcoholgebruik van volwassen Nederlanders op basis van nieuwe data van het CBS en het RIVM. Uit de analyse blijkt dat 1 op de 10 van de groep Nederlanders die te veel drinkt, zelfs een overmatig drinker is en wekelijks grote hoeveelheden alcohol consumeert.

Een meerderheid van de inwoners van Fryslân drinkt nog steeds ongezond veel (56,4%). Van de 12 Nederlandse provincies bezet Fryslân de 5ste plaats als het gaat om overmatig alcoholgebruik. 5,7% drinkt overmatig, gelijk aan het landelijk gemiddelde van 5,7%. Dit is een daling ten opzichte van 2022, toen nog 7,1% van de inwoners van Fryslân overmatig dronk. 

In 5 van de 18 gemeenten in Fryslân steeg echter het aantal overmatige drinkers. De grootste stijging zag de gemeente Smallingerland, waar het aantal overmatige drinkers steeg met 64,9%, van 3,7% naar 6,1% van alle volwassen inwoners. De andere gemeente met een grote stijging in het aantal overmatige drinkers was Terschelling (41,3%).

De gehanteerde bronnen en definities zijn onder in het artikel te vinden.

Kaart Alcoholgebruik in Fryslân

Het percentage overmatige drinkers per gemeente in Fryslân. Scroll over de kaart voor de statistieken per gemeente.

Wat verder opvalt over alcoholconsumptie in de provincie Fryslân:

1. De gemeente Ooststellingwerf maakte de grootste vooruitgang in afname van overmatig alcoholgebruik. In 2022 dronken nog 14,9% van de inwoners overmatig, waarmee het bovenaan stond in de provincie als het ging om overmatige drinkers. Nu is dit slechts 3,7% (een daling van 75,2%) en staat de gemeente juist onderaan de lijst van overmatige drinkers in Fryslân. Ook nam in Ooststellingwerf het totaal aantal ongezonde drinkers dat niet de richtlijn van de Gezondheidsraad voor alcoholgebruik volgt, het sterkst af van alle gemeenten in de provincie (van 72,6% naar 50,6%), waarmee het nu het beste presteert van alle gemeenten in Fryslân.
2. In Opsterland daalde het aantal ‘ongezonde’ drinkers met een sterke 17,4% (van 64,4%) naar 53,2%), maar steeg het aantal overmatige drinkers juist licht met 1,8% (van 5,7% naar 5,8%).
3. De waddeneilanden Ameland en Terschelling zijn de gemeenten met het hoogste aantal overmatige drinkers in Fryslân, respectievelijk met 9,7% en 10,6%. Ameland stond in 2022 ook al op plek 2, destijds met 10,6% van de inwoners die overmatig dronk. Terschelling was in 2022 echter een zeer gemiddelde gemeente qua overmatig alcoholgebruik, met ‘slechts’ 7,5% van de inwoners die overmatig dronk.
4. In de hoofdstad Leeuwarden wordt vrij gemiddeld gedronken vergeleken met de rest van de provincie. Het aantal overmatige drinkers staat op 5,6%, net onder het provinciaal gemiddelde van 5,7%. Het totaal aantal ongezonde drinkers in Leeuwarden is 58,8%, net boven het gemiddelde in Fryslân van 56,4%.
5. In alle gemeenten in Fryslân drinkt een meerderheid van de inwoners niet volgens de richtlijnen van de Gezondheidsraad qua overmatig alcoholgebruik. In 2022 waren er 2 gemeenten waar een kleine meerderheid van de inwoners wél ‘gezond’ dronk, Smallingerland (44,8%) en Harlingen (47,6%).

Top 5 gemeenten in Fryslân met de meeste overmatige drinkers

De 5 gemeenten in Fryslân waar procentueel de meeste mensen wonen die overmatig alcohol drinken.

1. Terschelling (10,6%)
2. Ameland (9,7%)
3. Tytsjerksteradiel (7,7%)
4. Achtkarspelen (6,8%)
5. Smallingerland (6,1%)

Top 5 gemeenten in Fryslân met de minste overmatige drinkers

De 5 gemeenten in Friesland waar procentueel de minste mensen wonen die overmatig alcohol drinken.

1. Ooststellingwerf (3,7%)
2. Dantumadiel (4,1%)
3. Harlingen (4,2%)
4. Waadhoeke (5%)
5. Weststellingwerf (5,1%)

Bronnen en informatie

Op basis van data van het CBS en de Gezondheidsmonitor van het RIVM heeft Afkickkliniekwijzer.nl een analyse laten uitvoeren naar het aantal overmatige drinkers in Nederland. Per provincie is in de meeste gemeenten onderzoek gedaan naar het alcoholgebruik van haar volwassen inwoners (18 jaar en ouder).

We tonen per provincie aan wat het aantal drinkers is dat niet de richtlijn volgt van de Gezondheidsraad voor alcoholgebruik uit 2015. Daarnaast kan per gemeente geraadpleegd worden wat het percentage is van drinkers dat de richtlijn niet volgt en een overmatige drinker is, volgens de definitie van het RIVM.

Definities

• Richtlijn Gezondheidsraad voor alcoholgebruik: helemaal geen alcohol drinken of maximaal 1 glas per dag, met minstens 2 alcoholvrije dagen per week.
• Ongezonde drinker: drinkt meer dan 5 standaardglazen alcohol per week, waarmee de richtlijn van de Gezondheidsraad wordt overschreden. De term “ongezonde drinker” komt niet van de Gezondheidsraad of het RIVM zelf, maar wordt hier gebruikt om meer duidelijkheid te scheppen over de impact van dit alcoholgebruik.
• Overmatige drinker: drinkt meer dan 21 standaardglazen alcohol per week (M), 14 standaardglazen alcohol per week. (V). Deze term wordt ook gehanteerd door het RIVM en het CBS.

Totaal overzicht alcoholgebruik in Fryslân per gemeente voor 2024 en 2022, verdeeld over ongezonde drinkers en overmatige drinkers.