Mindfulness therapie

Mindfulness therapie

Wat is mindfulness?

Mindfulness is een techniek waarbij je je met al je aandacht focust op het hier en nu. De laatste jaren wordt Mindfulness Based Cognitive Therapy (MBCT) steeds vaker ingezet als hulpmiddel bij allerlei psychische klachten.

MBCT is een therapievorm waarbij mindfulness wordt gecombineerd met cognitieve gedragstherapie. Uit verschillende onderzoeken van universiteiten en verslavingsklinieken blijkt dat MBCT ook bij serieuze verslavingen een effectieve techniek kan zijn.

Mindfulness is een vorm van meditatie en helpt je om onbewuste en automatische denk- en gedragspatronen te herkennen, los te laten en te vervangen met positievere en gezondere patronen.

Misschien heb je nog een wat vaag en zweverig idee bij mindfulness. Vooral in de spirituele en alternatieve wereld werd mindfulness regelmatig gebruikt om ‘verlichting’ te vinden. De techniek is in de loop der jaren echter uitgegroeid tot een serieuze behandelmethode in de psychologische en therapeutische wereld.

Automatische en onbewuste gedachtepatronen
Mensen zijn gewoontedieren. De manier waarop we nadenken over onszelf en reageren op bepaalde situaties en dingen die ons overkomen, gaat vaak onbewust en automatisch. Deze manieren en gewoonten zijn bij veel mensen over een lange tijd ingesleten.

Slechte gewoonten doorbreken of nieuwe, gezonde gewoonten aanleren blijkt voor veel mensen lastig te zijn. We vallen na verloop van tijd toch snel terug in onze oude, vertrouwde patronen.

Mindfulness therapie helpt je om hier tegen te wapenen, zeker in periodes van stress, onzekerheid of frustratie.

Verslaving: een herhalend patroon
Een verslaving is een aandoening van de herhaling: keer op keer herhaal je hetzelfde gedrag, ondanks de negatieve consequenties daarvan op je leven. Ook zul je merken dat je bij een verslaving steeds tegen dezelfde gedachten en overtuigingen aanloopt. Gedachten en overtuigingen die regelmatig naar voren komen bij het vasthouden aan een verslaving zijn bijvoorbeeld:
  • ‘Ik heb dit middel of deze activiteit nodig om te kunnen ontspannen, het is de enige manier waarop ik mijn rust vind.’
  • ‘Zonder dit middel of deze activiteit in mijn leven, verlies ik al mijn geluk en plezier.’
  • ‘Ik ben al zo lang verslaafd, het heeft geen zin om te proberen te stoppen. Dat is al zo vaak mislukt, dus deze keer zal het ook wel mislukken.’
  • ‘Ik wil wel stoppen, maar als ik straks op een feestje ben, kan ik me toch niet inhouden.’
  • ‘Ik verdien het niet om meer controle te hebben op mijn leven.’


  • Dit soort gedachten zorgen er vaak voor dat je jezelf een excuus geeft om toch te blijven gebruiken. Na verloop van tijd vormen deze gedachten onbewuste processen, waar je ook onbewust naar gaat handelen. Zo blijft het verslavingsgedrag in stand.

    Ook bepaalde situaties, contact met specifieke mensen en zelfs geuren, muziek, het weer of tijdstippen kunnen onbewuste triggers vormen waarmee een verslaving in stand wordt gehouden.

Hoe werkt mindfulness tegen verslaving?

Mindfulness en MBCT werkt door stil te staan en te focussen op wat er gebeurt. Door jezelf de rust te gunnen om te vertragen en niet direct te handelen naar een interne of externe impuls, geef je jezelf de gelegenheid om je bewust te worden. Zo krijg je inzicht in wat jouw beweegt en drijft.

Ook leer je hoe je kunt voorkomen dat je van de ene gedachte automatisch in de andere valt, waardoor je ook de stap naar automatische gedrag kunt vermijden. Op die manier vermijd je de automatische piloot.

De mindfulness techniek

Mindfulness kan op veel verschillende manieren worden beoefend. Een therapeut zal tijdens een behandeling altijd met suggesties komen en samen met jou op zoek gaan naar de meest geschikte methode.

Alle mindfulness oefeningen draaien om aandacht. Je kunt mindfulness in feite op elk moment van de dag, tijdens elke bezigheid beoefenen. Hoevaak loop je niet in gedachten verzonken rond?

Of eet of je drink je iets, terwijl je je aandacht er eigenlijk helemaal niet bij hebt? Mindfulness houdt in dat je je aandacht op het hier en nu richt.

Ademhaling

Het is zelfs mogelijk om, terwijl je in je luie stoel zit te niksen, mindfulness toe te passen door je aandacht bewust te richten op je ademhaling. Je telt elke ademhaling en probeert tot 10 te komen. Maar: elke keer dat je merkt dat je gedachten zijn afgedwaald, begin je weer op 0.

Afdwalende gedachten

Het afdwalen van je gedachten is normaal: dit betekent niet dat je faalt. Het effect van mindfulness (en meditatie in het algemeen) behaal je door steeds wanneer je aandacht afdrijft, dit te herkennen en weer terug te gaan naar je focus. Op die manier train je je onderbewustzijn om minder snel in automatische patronen te schieten.

Bodyscan

Een andere veel gebruikte mindfulness oefening is de bodyscan, waarbij je in gedachten langzaam je aandacht op elk deel van je lichaam richt, van je tenen tot aan kruin. Het draait er hierbij om met je volle aandacht in het hier en nu te komen, maar ook om te voelen waar in je lichaam je emoties vasthoudt.

Gedachten omvormen om gedrag te beïnvloeden

Door je bewust te worden van je gedachten en gedrag, je eigen conclusies in twijfel te trekken en te staan voor nieuwe perspectieven en interpretaties, worden je gedachten langzaam omgevormd naar helpende patronen. Hierdoor ga je je ook anders en waarschijnlijk beter voelen. Over jezelf, over je mogelijkheden en over je verslaving.

Helpende gedachten

Tijdens een Mindfulness Based Cognitive Therapy sessie leert een therapeut je om door middel van mindfulness (bewustwording en focus op het hier en nu) schadelijke onbewuste patronen om te vormen naar helpende gedachten en gedrag.

Je therapeut gaat samen met jou aan de slag om de volgende helpende gedachten realiteit te maken:
  • ‘Ik heb dit middel of deze activiteit niet langer nodig om mijn rust te vinden, ik gun mezelf een gezondere manier van ontspanning.’
  • ‘Dit middel of deze activiteit hebben mij lange tijd een vals gevoel van geluk gegeven. Ik ben me nu aan het focussen op dingen die me daadwerkelijk, ook op de langere termijn, gelukkig maken’.
  • ‘Mijn eerdere, mislukte pogingen om te stoppen, zie ik als training. Ik weet nu wat mijn valkuilen
  • zijn en waar ik voor moet oppassen. Daardoor heb ik nu vertrouwen in mezelf.’
  • ‘Ik gun het mezelf om een feestje zonder drank of drugs ook leuk te vinden’.
  • ‘Ik gun mezelf een leven waarin ik bepaal wat ik wel of niet doe. De verslaving deed dat lange tijd voor mij. Nu ben ik in controle’.

Mindfulness therapie in de praktijk

MBCT is een actieve vorm van behandelen. Je krijgt opdrachten om in je dagelijkse leven toe te passen. Er wordt dus een actieve houding van je verwacht: mindfulness therapie is geen behandelvorm die je kunt zien als een magische oplossing.

Hoelang duurt een MBCT behandeling?

Mindfulness Based Cognitive Therapy wordt afgestemd op jouw specifieke situatie en jouw persoonlijke doelen. De meeste behandeltrajecten bestaan uit 10 tot 15 sessie van drie kwartier tot een uur. De behandeling vindt vaak op de locatie van een zorgaanbieder plaats, maar kan soms ook ambulant worden gegeven. Dat houdt in dat je vanuit je eigen woonlocatie via videobellen in contact staat met de behandelaar.

Wat kost mindfulness therapie?

Bij de meeste verslavingszorg instellingen in Nederland wordt mindfulness therapie aangeboden en vormt MBCT standaard onderdeel van een verslavingsbehandeling. Wij adviseren om door middel van een doorverwijzing van je huisarts in contact te komen met professionele verslavingszorg. Je kunt dan gebruik maken van de Vergoeding Geestelijke Gezondheidszorg vanuit je zorgverzekering.

Via dit traject wordt mindfulness therapie volledig vergoed. Je betaalt alleen de eigen bijdrage van je zorgverzekering, in de meeste gevallen is dat €385,-. Deze kosten kun je via je zorgverzekeraar vaak gespreid over een aantal maanden betalen.

Waar vind ik mindfulness therapie bij een verslaving?

Wanneer je te maken hebt met een serieuze verslaving, is het erg verstandig om professionele hulp in te schakelen. Een grote stap, maar wel een stap die je kans op herstel enorm vergroot.

MBCT wordt bij de meeste verslavingszorg instellingen standaard aangeboden als onderdeel van de meeste behandelprogramma’s. Samen met je behandelaar of psycholoog wordt tijdens de intake gekeken of en zoja, welke vorm van mindfulness therapie geschikt is voor jouw specifieke situatie.

Een behandelprogramma kan ambulant (vanuit je eigen woonsituatie) of in een kliniek plaatsvinden. Een tijdelijke behandeling in een afkickkliniek helpt je om je herstel serieus aan te pakken en onder professionele medische en psychologische begeleiding te werken aan jouw nieuwe toekomst.

In ons overzicht van klinieken vind je snel en makkelijk een kliniek die aansluit op jouw situatie en wensen.