Trauma Therapie: Begrijpen, Behandelen en Herstellen

Zonder professionele hulp zoals traumatherapie kunnen trauma’s leiden tot ernstige psychische problemen en verslaving. Schokkende gebeurtenissen zoals een auto-ongeluk of oorlogsgeweld laten bij veel mensen een diepe indruk achter die ze zelf niet volledig kunnen verwerken; we noemen dit trauma. Traumatherapie is een groep behandelmethoden en technieken die speciaal ontwikkeld zijn om je gevoelens en gedachten volledig te verwerken. Ze helpen zo met triggers en voorkomen dat je jezelf verliest in ontsnappingsgedrag zoals verslavingen. Op deze pagina vind je uitleg over de verschillende soorten traumatherapie en bespreken we hoe een traumabehandeling eruit ziet.

Wat is Trauma Therapie?

Trauma therapie is een gespecialiseerde behandeling voor het verwerken van traumatische gebeurtenissen. Door gesprekken met een therapeut en bepaalde technieken kun je de negatieve gevolgen van trauma verminderen en je dagelijkse leven weer hervatten. Traumatherapie is nodig wanneer je last hebt van psychische en lichamelijke klachten door een ingrijpende gebeurtenis, zoals paniekaanvallen, vermijdingsgedrag en slaapproblemen. Klachten gaan zonder behandeling namelijk vaak niet weg en kunnen bovendien verergeren.

Traumatherapie is vooral gebaseerd op psychotherapie, volgens een studie uit 2017 in Current Opinion in Psychology. Toch zijn er enkele belangrijke verschillen. Zo worden in traumatherapie gespecialiseerde technieken en methoden gebruikt die niet voorkomen in psychotherapie, zoals EMDR en narratieve exposure therapie. Vanwege de focus op trauma is traumatherapie verder niet geschikt om andere complexe klachten goed te behandelen zoals angststoornis en depressie. Bij comorbiditeit kan daarom gekozen worden voor een combinatie van traumatherapie en reguliere psychotherapie.

Welke soorten traumatherapie zijn er?

Er zijn veel soorten traumatherapie, zoals EMDR-therapie, cognitieve gedragstherapie en beknopte eclectische psychotherapie voor PTSS. De verschillende therapieën en behandelmethoden verschillen in hun benadering en de efficiëntie voor het behandelen van bepaalde traumatische herinneringen. In een behandelingstraject maakt een therapeut meestal gebruik van meerdere technieken, volgens het Nationaal Psychotrauma Centrum.

Veelgebruikte methoden bij traumatherapie zijn:

• EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing)
• Cognitieve gedragstherapie (CGT)
• Exposure therapie
• Narratieve therapie
• Lichaamsgerichte therapieën

EMDR-therapie

EMDR-therapie is een veelgebruikte methode voor het verwerken van schokkende gebeurtenissen. Bij een EMDR-behandeling concentreren je ogen zich op externe stimulansen terwijl je de traumatische gebeurtenis herinnert. Dit helpt je hersenen bij de verwerking van de ervaring.

Cognitieve gedragstherapie

Bij cognitieve gedragstherapie leer je om negatieve gedachten en gedragspatronen te identificeren. Een therapeut helpt je vervolgens om op een andere manier hiermee om te gaan. Hierdoor raak je minder van slag door een traumatische gebeurtenis en kun je deze beter een plek geven.

Exposure therapie

Bij exposure therapie confronteer je een traumatische herinnering in stappen. Je wordt blootgesteld aan het trauma en de triggers die zorgen voor flashbacks en andere psychische klachten. Door herhaalde blootstelling verminderen deze klachten.

Narratieve therapie

Bij narratieve therapie ga je traumatische ervaringen anders leren framen. Een therapeut helpt je om de gebeurtenissen opnieuw te vertellen en het trauma hierbij een andere betekenis te geven. Hierdoor kun je meer afstand nemen van de traumatische ervaringen.

Lichaamsgerichte therapieën

In traumatherapie helpen lichaamsgerichte technieken om spanning los te laten en lichamelijke triggers te herstellen. Voorbeelden van deze technieken zijn yoga en haptonomie.

Wat is het proces van traumaverwerking?

Het proces van traumaverwerking bestaat uit verschillende fases. Een gefaseerde aanpak is belangrijk omdat het verwerken van een traumatische ervaring tijd en geduld nodig heeft, volgens trauma-onderzoeker James Chu. Door stapsgewijs toe te werken naar de confronterende aspecten van een behandeling, kan op veilige wijze een duurzaam herstel worden bereikt. Bij sommige mensen kost dit meer tijd dan bij anderen. Complexe trauma’s duren vaak jaren om volledig te verwerken en vereisen regelmatig (bijvoorbeeld wekelijkse) sessies, terwijl ‘beperkte’ trauma’s al binnen 3 tot 6 maanden kunnen worden verwerkt.

De drie fases van traumaverwerking zijn:

1. Stabilisatiefase: Een behandeling begint met het leggen van een veilige basis en het opbouwen van een vertrouwensband met de therapeut.
2. Verwerkingsfase: In de tweede fase staat de confrontatie met het trauma centraal. Met een behandelaar bespreek je in detail de traumatische herinneringen en probeer je deze te verwerken aan de hand van verschillende methoden en technieken.
3. Integratiefase: Na de confrontatie is het belangrijk om de nieuwe inzichten te integreren in je leven. Een therapeut helpt ook met het aanleren van copingmechanismen om intense emoties beter te bedwingen.

Klinische traumabehandeling

Een klinische behandeling voor traumaverwerking is nodig wanneer de klachten je dagelijkse leven ernstig verstoren en je gezondheid in gevaar brengen, volgens onderzoekers in Frontiers in Psychology. Bij een complex trauma en comorbiditeit is klinische zorg daarnaast vaak de beste optie om snel te herstellen. Intensieve traumabehandeling kan ook een oplossing zijn wanneer ambulante zorg niet aanslaat.

Een opname in een kliniek voor het behandelen van je trauma heeft verschillende voordelen. Je vindt er structuur en een veilige omgeving om je traumatische ervaring te bespreken en verwerken. Een kliniek biedt bovendien een team van specialisten die jou kunnen helpen bij onderliggende, andere klachten. Daarnaast zorgt een intensieve traumabehandeling vaak voor snellere vooruitgang in het herstelproces omdat je dag en nacht begeleid wordt.

Hoe ziet een opname eruit?

Een opname voor traumabehandeling begint met uitgebreide gesprekken en intakes om de aard en ernst van je klachten vast te stellen. Op basis hiervan wordt een behandelplan opgesteld en een indicatie gegeven van de duur van een behandeltraject. Tijdens de behandeling volg je verschillende therapieën en passen je behandelaars gespecialiseerde technieken toe. Vaak volg je ook in groepsverband therapie. Door groepstherapie krijg je namelijk nieuwe inzichten van lotgenoten over je trauma en de verwerking hiervan.

Nazorg en vervolgbehandeling

Een klinische opname duurt vaak een paar weken of maanden. Hoewel meestal veel klachten hierna zijn verholpen, is gerichte nazorg belangrijk voor een duurzaam herstel. Een voorbeeld daarvan is een sessie bij een therapeut om de paar weken of maanden om de stand van je trauma en nieuwe belangrijke gebeurtenissen te bespreken. Soms is vervolgbehandeling noodzakelijk, bijvoorbeeld bij een dubbele diagnose van trauma en verslaving. In dat geval zorgt de kliniek voor een goede overdracht, zodat de weg naar herstel niet onderbroken hoeft te worden.

Trauma behandelen: Technieken en oefeningen

Bij de behandeling van trauma worden verschillende technieken en oefeningen gebruikt om te helpen bij de verwerking van je gedachten en het verminderen van klachten als chronische pijn en intense emoties. Welke technieken en oefeningen worden ingezet is afhankelijk van de behandelaar zelf, het type trauma en je eigen behoeften.

Enkele technieken en oefeningen bij traumabehandeling zijn:

• Mindfulness en ontspanningstechnieken: Door meer bezig te zijn met het ‘nu’ kunnen angst en stress verminderen. Ademhalingsoefeningen en een ‘bodyscan’ behoren tot deze categorie.
• Cognitieve herstructurering: Door het bijhouden van een gedachten dagboek en het ‘uitdagen’ van negatieve gedachten kun je ongezonde gedachtenpatronen aanpassen.
• Exposure oefeningen: Door blootstelling aan situaties en herinneringen die angst oproepen, kun je deze angst verminderen. Dit kan via imaginaire exposure (deze situaties in gedachten voorstellen) of door in vivo exposure (naar de fysieke plekken gaan waar de schokkende ervaring plaatsvond).
• Lichaamsgerichte oefeningen: Yoga, tai chi en haptonomie zijn voorbeelden van oefeningen die bijdragen aan het herstel van de band tussen lichaam en geest, waardoor spanning van bijvoorbeeld los kan worden gelaten.
• Creatieve therapieën: Creatieve therapieën zoals schrijven en het maken van kunst en muziek helpen als uitlaatklep van heftige gevoelens.

Trauma en verslaving

Trauma leidt vaak tot verslavingsgedrag, volgens klinisch psycholoog David Curran in Addiction: Psychology and Treatment. Alcohol en drugs, maar ook gedragsverslavingen zoals gokken, kunnen namelijk helpen om de pijn van trauma te verdoven of te ontsnappen aan traumatische ervaringen. Het risico op verslaving na trauma is groot wanneer psychische klachten onbehandeld blijven en leiden tot posttraumatische stressstoornis (PTSS), depressie en angststoornissen.

Een geïntegreerde behandeling is aan te raden bij een dubbele diagnose van trauma en verslaving. Verwerking van de traumatische ervaring is namelijk noodzakelijk om de onderliggende oorzaken van verslaving te behandelen, terwijl het verslavingsgedrag behandeld moet worden om de verwerking van het trauma niet te belemmeren. Gespecialiseerde verslavingsklinieken hechten daarom veel belang aan ’trauma informed care’ in de verslavingsbehandeling. Hierbij wordt aangenomen dat veel cliënten worstelen met trauma en zorgt de kliniek voor een veilige en ondersteunende omgeving. Cliënten voelen zich hierdoor meer gehoord en begrepen.

Zoek jij hulp voor verslaving en trauma? Bel 020 – 532 0030 en krijg deskundig advies van onze medewerkers over de meest geschikte behandelopties in jouw situatie.

Effectiviteit en onderzoek

Hoewel sommige traumatherapieën beter aanslaan bij de een dan bij de ander, is er voor de meeste therapieën overtuigend wetenschappelijk bewijs voor de effectiviteit ervan. Zo heeft EMDR-therapie veel succes in een PTSS-behandeling volgens een studie uit 2018 in Frontiers in Behavioral Neuroscience en zorgt exposure therapie voor bewezen vermindering van angsten volgens trauma-expert Carmen McLean in Annual Review of Clinical Psychology.

Traumabehandeling past zich bovendien voortdurend aan nieuwe wetenschappelijke inzichten. Zo is er steeds meer aandacht voor holistische benaderingen bij traumaverwerking, die vaak effectiever zijn volgens de vermaarde emeritus professor Mary Ann Dutton. De verwachting de komende jaren is dat behandeling van trauma ook gebruik zal maken van nieuwe ontwikkelingen in online therapie voor laagdrempelige hulp. Daarnaast zullen behandelingen waarschijnlijk meer gepersonaliseerd worden door betere kennis over de neurobiologische mechanismen bij verschillende trauma’s.

Kiezen van de juiste traumatherapie

Bij het kiezen van de juiste traumatherapie zijn er verschillende factoren om in overweging te nemen. Naast het type trauma en de klachten die je ervaart, kunnen ook persoonlijke wensen meegenomen worden in je behandelplan. Daarnaast is de keuze voor een behandelaar van groot belang, volgens een groep Amerikaanse onderzoekers in Psychological Trauma: Theory, Research, Practice, and Policy. Je moet je namelijk veilig voelen om heftige gebeurtenissen zoals seksueel geweld met een therapeut te delen. In een gezonde therapeutische relatie durf je je kwetsbaar op te stellen, waardoor een trauma goed verwerkt kan worden.

Mogelijke vragen die je kunt stellen aan een therapeut zijn:

• Welke ervaring heeft u met de behandeling van trauma?
• Welke methoden en technieken gebruikt u vooral tijdens een behandeling?
• Hoe zorgt u voor een veilige omgeving tijdens de therapie?
• Kunt u beschrijven hoe een sessie eruitziet?
• Hoelang duurt een behandeling gemiddeld en welke mogelijkheden zijn er om deze te versnellen?
• Wat zijn de opties voor hulp bij een crisissituatie of een terugval?

Zelfhulp en ondersteuning

Naast professionele hulp kun je ook zelf aan de slag met het verwerken van een traumatische ervaring. Zo kun je thuis aan meditatie, ademhalingsoefeningen en yoga doen om angst en spanning te verminderen. Ook zelfzorg is belangrijk om herstel te bevorderen. Een gezonde levensstijl, zoals voldoende slaap en beweging, dragen namelijk bij aan het verminderen van symptomen.

Ondersteuning van anderen is daarnaast belangrijk voor een duurzaam herstel. Zo zijn er zelfhulpgroepen waar je met lotgenoten ervaringen kunt uitwisselen, advies kunt krijgen en steun ervaart. Je kunt bovendien een ondersteunend netwerk in je omgeving opbouwen. Dit is belangrijk bij crisissituaties en wanneer je een terugval ervaart.

Veelgestelde vragen over traumatherapie