Cannabis Hyperemesis Syndroom (CHS): Symptomen, oorzaak & behandeling

Mensen met het cannabis hyperemesis syndroom (CHS) hebben regelmatig dagenlang last van extreme misselijkheid en excessief overgeven. De aandoening wordt veroorzaakt door langdurig gebruik van cannabis en is nog vrij onbekend in de medische wereld, vooral in de eerstelijnszorg en spoedeisende hulp, volgens Franse onderzoekers in European Journal of Case Reports in Internal Medicine. Misdiagnose van de symptomen van CHS komt zo regelmatig voor, waardoor mensen de verkeerde behandeling aangeboden krijgen en verdere gezondheidsrisico’s ontwikkelen. Op deze pagina bespreken we uitgebreid de symptomen van het cannabis hyperemesis syndroom en leggen we uit wat de oorzaken zijn en hoe behandeling van CHS eruit ziet.

Wat is Cannabis Hyperemesis Syndroom (CHS)?

Cannabis Hyperemesis Syndroom (CHS) is een aandoening bij langdurig cannabisgebruik waarbij iemand periodes heeft van excessief braken en ernstige misselijkheid. Het woord hyperemesis komt uit het Grieks en betekent letterlijk overmatig braken of heftig overgeven. De klachten bij CHS kunnen een paar dagen tot meer dan een week aanhouden. Ze zijn daarmee anders dan gewone bijwerkingen van cannabis, zoals misselijkheid, buikpijn en overgeven, die vaak niet meer dan een paar uur duren.

Als medische aandoening is CHS nog relatief onbekend. Dit zorgt dat cannabinoid hyperemesis syndrome regelmatig verkeerd wordt gediagnosticeerd, volgens een studie uit 2022 in Cannabis and Cannabinoid Research. Tijdelijk stoppen met cannabis zorgt voor verlichting van de symptomen binnen een paar dagen, waardoor mensen met CHS ook niet altijd medische hulp opzoeken. De cyclische braakperiodes beginnen echter weer wanneer het chronisch cannabisgebruik opnieuw start.

Wat zijn de symptomen van CHS?

De symptomen van CHS zijn terugkerende periodes van maag-darmklachten, waaronder excessief braken, intense misselijkheid en heftige buikpijn, met kenmerkend gedrag om met deze klachten om te gaan. Hieronder worden de symptomen van CHS toegelicht.

• Intense misselijkheid en excessief braken: Dagenlang of langer voortdurend overgeven. Volgens onderzoekers in Current Drug Abuse Reviews zijn deze episodes van misselijkheid en braken zo heftig dat ze het dagelijkse leven volledig kunnen verstoren.
• Buikpijn en krampen: Een krampachtige of brandende pijn in de bovenbuik, wat verergert rondom het overgeven. Volgens een van de eerste studies naar CHS uit 2004 in het vakblad Gut wordt deze pijn vaak verward met het cyclisch braken syndroom, dat een vergelijkbare ontwikkeling van symptomen heeft.
• Dwangmatig baden: Tijdens de dag voortdurend een hete douche nemen of een heet bad om te helpen met misselijkheid en buikpijn. Volgens een recente studie door Amerikaanse onderzoekers in Journal of Medical Toxicology wordt dit kenmerkende gedrag vaak gebruikt door artsen om een correcte diagnose van cannabinoid hyperemesis syndrome te stellen. Het extreem warm baden leidt soms ook tot brandwonden.
• Scromiting: Sommige mensen met cannabinoïd hyperemesis syndroom maken luide, onwillekeurige geluiden of schreeuwen tijdens het heftige overgeven vanwege de intense pijn die ze ervaren. In de medische literatuur wordt dit “scromiting” genoemd.
• Gewichtsverlies: Het regelmatige overgeven en de verminderde eetlust door de misselijkheid zorgen bij CHS-patiënten vaak voor onbedoeld gewichtsverlies. Volgens de Zwitserse arts-onderzoeker Julien Vaucher in BMJ valt dit gewichtsverlies pas relatief laat op en is het een indicatie van de ernst van de aandoening.
• Uitdroging: Door het excessief braken kan uitdroging ontstaan, wat zich uit in symptomen zoals een droge mond, duizeligheid en vermoeidheid. Bij ernstige uitdroging is medische behandeling nodig. Volgens verslavingsonderzoekers van de University of California in Pharmacotherapy: The Journal of Human Pharmacology and Drug Therapy is het symptoom uitdroging een veelvoorkomende reden waarom CHS-patiënten in het ziekenhuis opgenomen worden.

De symptomen van CHS ontwikkelen zich in drie fases, volgens de Canadese neurowetenschapper Linda Parker in Cannabis and Cannabinoid Research.

De 3 fases van cannabinoïd hyperemesis syndroom zijn:

1. Prodromale fase: Het eerste stadium waarin milde symptomen optreden van ochtendmisselijkheid en lichte buikpijn. De klachten zijn te algemeen om al goed CHS te diagnosticeren, volgens cannabis-onderzoeker Laura Borgelt in Journal of Medical Toxicology. Zo is er vaak nog niet sprake van excessief braken en kunnen patiënten nog redelijk normaal functioneren
2. Hyperemetische fase: Het acute stadium waarin mensen last krijgen van cyclische episodes met excessief braken. In deze fase zoeken de meeste mensen naar een definitief antwoord op hun klachten. Vaak is dit een langdurig proces van diagnose omdat de link met cannabisgebruik weinig wordt gelegd, volgens een studie uit 2018 in Clinical Toxicology.
3. Herstelfase: Het stoppen met cannabis zorgt dat symptomen verlichten en uiteindelijk verdwijnen. De misselijkheid en het braken verminderen behoorlijk binnen een paar dagen na het stoppen met cannabis, terwijl de buikpijn geleidelijker verdwijnt, volgens een case studie uit 2019 in BMJ Case Reports. Symptomen zoals scromiting en voortdurend een hete douche of heet bad nemen verdwijnen ook naarmate de onderliggende klachten verminderen.

Wat veroorzaakt het Cannabis Hyperemesis Syndroom?

Het cannabis hyperemesis syndroom wordt veroorzaakt door een combinatie van overstimulatie van cannabinoïdereceptoren en veranderingen in de darm- en hersenfunctie, volgens een overzicht van de huidige wetenschappelijke inzichten uit 2025 in het vakblad Addiction. Hieronder worden deze huidige wetenschappelijke theorieën toegelicht.

Cannabis activeert CB1- en CB2-receptoren in het endocannabinoïdesysteem. Dit is een belangrijk systeem in het lichaam dat onder meer misselijkheid, eetlust en pijn reguleert. Langdurig en intensief gebruik ervan kan deze receptoren overstimuleren. In plaats van misselijkheid te onderdrukken, veroorzaakt cannabis dan juist misselijkheid en braken. Dit verklaart symptomen zoals buikpijn en cyclisch braken in de hyperemetische fase, volgens gastro-enteroloog Frank Friedenberg in Current Drug Abuse Reviews.

Normaal onderdrukt het endocannabinoïdesysteem misselijkheid via CB1-receptoren in de hersenen. Chronisch cannabisgebruik verstoort deze controle, mogelijk door downregulatie van receptoren of veranderingen in de hypothalamus (een belangrijk gebied in de hersenen dat de darmen aanstuurt). Dit leidt tot ongecontroleerde misselijkheid en braken, en mogelijk “scromiting”. Het dwangmatig warme baden in de hyperemetische fase kan een poging van het lichaam zijn om de hypothalamus te herstellen, volgens een studie uit 2022 in Expert Opinion on Pharmacotherapy.

Wie loopt risico op het ontwikkelen van CHS?

Cannabisgebruikers die 5 jaar of langer vrijwel dagelijks cannabis gebruiken met een hoge concentratie THC lopen het grootste risico op het ontwikkelen van CHS, volgens een klinische studie uit 2017 in Journal of Medical Toxicology. De risicofactoren voor CHS zijn langdurig gebruik, regelmatig gebruik, gebruik op vroege leeftijd en het gebruik van cannabisproducten met een hoge potentie.

Zo stelt professor Miguel Saps in Journal of Adolescent Health dat de kans op CHS groter is wanneer het gebruik van cannabis al op vroege leeftijd (in de adolescentiefase) begint. Een studie uit 2018 in een grootstedelijk Amerikaans ziekenhuis, de Cleveland Clinic, liet zien dat ongeveer een derde van regelmatige cannabisgebruikers die met klachten naar het ziekenhuis ging last had van CHS. De toegenomen concentratie van THC in cannabisproducten (tot 18-35% THC of meer, vergeleken met 2-4% in de jaren ’60) wordt ook gelinkt aan de toename van diagnoses van het cannabinoid hyperemesis syndrome.

Waarom krijgt niet iedereen die langdurig cannabis gebruikt CHS?

Niet iedereen die langdurig cannabis gebruikt krijgt CHS vanwege verschillen in de gevoeligheid van receptoren, andere gebruikspatronen en mogelijke genetische verschillen. Onderzoekers begrijpen echter nog onvoldoende de oorzaak van CHS om zeker te weten waarom sommige cannabisgebruikers cannabinoid hyperemesis syndrome ontwikkelen maar velen ook niet, volgens een Canadese studie uit 2022 in Medical Principles and Practice.

CHS treedt op na jarenlang dagelijks of bijna dagelijks gebruik van hoge doses cannabis, vaak met een hoge potentie (hoge concentratie THC). THC, de psychoactieve stof in cannabis, is de primaire boosdoener voor CHS door de sterke binding aan CB1-receptoren. Dit leidt tot overstimulatie. De andere bekende stof in cannabis, CBD, bindt zich minder sterk en heeft vooral een kalmerend effect. Hoge THC-concentraties in moderne cannabis (bijvoorbeeld in edibles of concentraten) hebben een groter risico op het ontwikkelen van CHS dan producten met hoge concentraties CBD, volgens een studie uit 2025 in Journal of Addiction Medicine.

Hoe wordt CHS gediagnosticeerd?

CHS wordt gediagnosticeerd door vier diagnosecriteria: langdurig cannabisgebruik, cyclische episodes van braken en misselijkheid, warm baden dat zorgt dat symptomen verlichten en symptoomverbetering na het stoppen met cannabis. Voor de juiste diagnose is het belangrijk om eerlijk te zijn over het gebruik van cannabis. De arts zal dit meenemen in het diagnostisch proces. Hierbij worden ook andere mogelijke oorzaken van de symptomen onderzocht zoals gastro-enteritis en het cyclisch braken syndroom. Bloedonderzoek en beeldvorming kunnen hiervoor worden gebruikt.

Door onbekendheid van artsen met CHS komen misdiagnoses regelmatig voor, volgens een studie uit 2018 in Clinical Toxicology. Vaak wordt dan gedacht aan het cyclisch braken syndroom, omdat die aandoening vergelijkbare klachten veroorzaakt. Misdiagnose zorgt dat een behandeling onvoldoende aanslaat of zelfs schade kan veroorzaken.

Wat is de behandeling voor CHS?

De behandeling voor CHS is het volledig stoppen met cannabisgebruik, volgens een studie uit 2024 in Current Treatment Options in Gastroenterology. Dit zorgt dat het endocannabinoïdensysteem geleidelijk herstelt en alle symptomen definitief verdwijnen. Wanneer het stoppen met cannabis niet lukt en iemand terugvalt in gebruik, keren de klachten ook snel terug.

Voor het tijdelijk behandelen van de symptomen bij CHS zijn verschillende behandelopties mogelijk, volgens onderzoekers van University of Washington in Gastroenterology Nursing. Acute symptomen zoals ernstige uitdroging en braken worden behandeld in het ziekenhuis met IV-vloeistoffen en anti-emetica. Ook kan pijnmedicatie worden verstrekt tegen de buikpijn en de pijn bij het braken. De heftige symptomen verdwijnen gemiddeld binnen 10 dagen.

Tijdens de herstelfase is lichte voeding en hydratatie erg belangrijk, volgens onderzoeker David Levinthal in Neurogastroenterology & Motility. Ook moeten patiënten voldoende rust nemen en triggers vermijden zoals stress, pittig voedsel en alcohol om irritatie van het maag-darmstelsel te voorkomen en terugval te beperken. Volledig herstel van het maag-en-darmstelsel kan enkele maanden duren.

Welke complicaties kan CHS veroorzaken?

Complicaties die CHS kan veroorzaken zijn onder meer nierfunctiestoornissen, brandwonden door een hete douche en beschadiging van tandglazuur. Onbehandelde CHS heeft allereerst directe complicaties als gevolg. Zo kan ernstige uitdroging ontstaan, wat mogelijk levensbedreigend is. Uitdroging en elektrolytverstoring zorgen ook voor nierschade, volgens een studie uit 2012 in Journal of Medical Cases. Daarnaast krijgen sommige patiënten met het cannabis hyperemesis syndroom te maken met directe brandwonden door te lang onder een hete douche of in een warm bad te blijven voor verlichting van hun klachten.

Op de lange termijn ontstaan ook andere gezondheidsrisico’s. Zo kan tandglazuur beschadigen door het zure braaksel. Gewichtsverlies en ondervoeding treden op als gevolg van de periodes van misselijkheid en braken. Daarnaast kan irritatie of zelfs ontsteking van de slokdarm ontstaan, wat leidt tot pijn en regelmatige bloedingen.

Hoe voorkom je Cannabis Hyperemesis Syndroom?

Je voorkomt cannabis hypereremisis syndroom door het gebruik van cannabis te vermijden of te beperken, vooral van producten met een hoge concentratie THC. Langdurig en intensief gebruik van cannabis met een hoge potentie is namelijk de grootste risicofactor van CHS, volgens een studie uit 2020 in Neurogastroenterology & Motility.

Als cannabisgebruiker kun je ook alert zijn op vroege waarschuwingssignalen. Klachten zoals milde misselijkheid (vooral ’s ochtends), lichte buikpijn en verminderde eetlust komen voor in het eerste stadium van CHS, de zogenaamde promordale fase. Ze zijn een teken dat het gebruikspatroon niet gezond is voor het lichaam en leidt tot schade.

Veelgestelde vragen