Lisdexamfetamine: Werking, bijwerkingen, dosering, en risico op afhankelijkheid

Lisdexamfetamine is een stimulerend geneesmiddel dat wordt voorgeschreven voor de behandeling van ADHD. In sommige landen zoals de Verenigde Staten wordt het ook veel toegepast bij eetbuistoornis. Lisdexamfetamine is vooral bekend onder de merknamen Elvanse en Vyvanse. Deze merknamen verwijzen naar hetzelfde medicijn. In Nederland is alleen Elvanse beschikbaar op recept. Het staat hier niet in de Opiumwet, ondanks het verslavingspotentieel en het risico op misbruik. In sommige andere landen is lisdexamfetamine wel een geregistreerde drug.

In dit artikel leggen we uit wat lisdexamfetamine precies doet, welke bijwerkingen en risico’s het heeft en hoe het veilig gebruikt kan worden. Ook bespreken we signalen van probleemgebruik en wanneer hulp ingeschakeld moet worden hiervoor.

Wat is lisdexamfetamine?

Lisdexamfetamine is een prodrug van dexamfetamine dat helpt met ADHD-symptomen. Het medicijn stimuleert het centrale zenuwstelsel en verhoogt zo onder meer de aandacht en impulsbeheersing. Als prodrug werkt lisdexamfetamine pas na omzetting (metabolisatie) in het lichaam. Dit betekent dat het bij inname niet meteen effect heeft. Lisdexamfetamine werkt zo stabieler en heeft minder gebruiksrisico’s dan dexamfetamine, volgens een studie uit 2017 in Frontiers in pharmacology. Door de speciale chemische verbinding van het medicijn valt lisdexamfetamine niet onder de Nederlandse Opiumwet, in tegenstelling tot dexamfetamine.

Lisdexamfetamine is sinds oktober 2019 in Nederland op recept verkrijgbaar bij de apotheek, nadat het door het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) werd goedgekeurd en geregistreerd kon worden in Nederland. In Groot-Brittannië en in de Verenigde Staten wordt de centraal zenuwstelsel stimulant al enkele jaren daarvoor gebruikt. ADHD is een veelvoorkomende neurobiologische stoornis. Volgens gegevens van het Trimbos-instituut en RIVM heeft naar schatting 3 tot 5 procent van de kinderen en volwassenen in Nederland te maken met ADHD-symptomen.

Merknamen en varianten

Lisdexamfetamine is internationaal bekend onder de merknamen Elvanse en Vyvanse. Beide namen verwijzen naar hetzelfde medicijn van de Japanse farmaceut Takeda. Elvanse is de merknaam in Nederland en België. In de Verenigde Staten, de grootste afzetmarkt voor het medicijn, wordt de merknaam Vyvanse gehanteerd. Het medicijn wordt in verschillende doseringen verkocht: 20 mg, 30 mg, 40 mg, 50 mg, 60 mg en 70 mg capsules.

Het patent op lisdexamfetamine is in de Verenigde Staten in 2023 verlopen. Sindsdien zijn er ook generieke lisdexamfetamine geneesmiddelen beschikbaar gekomen. Deze bevatten dezelfde werkzame stof en werken hetzelfde als het merkproduct, maar zijn vaak goedkoper. Een voorbeeld hiervan is Lisdexamfetamine Teva. In Nederland is nog wel een patent geldig tot en met 31 januari 2028. Dit betekent dat een Nederlandse apotheek tot dan alleen Elvanse mag verstrekken.

Waarvoor wordt lisdexamfetamine voorgeschreven?

Lisdexamfetamine wordt voorgeschreven voor ADHD bij kinderen vanaf 6 jaar en volwassenen met ADHD-symptomen in de kindertijd. Het is een tweedelijnsbehandeling na methylfenidaat, de stof in ADHD-medicatie zoals Ritalin en Concerta. Dit betekent dat lisdexamfetamine gebruikt wordt wanneer methylfenidaat onvoldoende effect heeft of te veel bijwerkingen veroorzaakt. Volgens het Farmacotherapeutisch Kompas mag behandeling met lisdexamfetamine voor ADHD uitsluitend plaatsvinden onder toezicht van een arts gespecialiseerd in gedragsstoornissen bij kinderen, adolescenten of volwassenen.

Naast ADHD wordt het medicijn in de VS ook veel toegepast bij matige tot ernstige eetbuistoornis of binge eating disorder bij volwassenen. Lisdexamfetamine helpt namelijk met impulscontrole en onderdrukt zo eetbuien, volgens een klinische studie uit 2015 door Amerikaanse onderzoekers in vakblad JAMA Psychiatry. Binge eating disorder is in Nederland een off-label toepassing van lisdexamfetamine. Dit betekent dat de Nederlandse richtlijnen het niet voorschrijven voor deze aandoening, maar dat een arts wel kan adviseren het hiervoor in te zetten.

Hoe werkt lisdexamfetamine?

Lisdexamfetamine werkt door meer dopamine en noradrenaline in de hersenen af te laten geven. Het medicijn functioneert als een prodrug. Dit betekent dat de stof inactief is totdat het in het lichaam wordt omgezet naar het actieve dexamfetamine. Deze omzetting (metabolisatie) vindt geleidelijk plaats in de bloedbaan. Dit zorgt dat de medicijnspiegel langzaam stijgt en de dexamfetamine werking stabieler en langer aanhoudt tijdens de dag (gemiddeld zo’n 10 tot 14 uur lang), vergeleken met de direct werkende medicatie met dexamfetamine zoals Ritalin en Concerta.

De toename in dopamine en noradrenaline heeft positieve effecten op de aandacht, concentratie en impulscontrole, volgens onderzoeker Gregory Mattingly in het vakblad CNS Spectrums. Deze neurotransmitters zijn namelijk erg belangrijk in de hersenen. Dopamine speelt een grote rol in het beloningssysteem en motivatie, terwijl noradrenaline een sleutelrol heeft bij alertheid en focus. Een tekort aan deze neurotransmitters is de oorzaak van de symptomen van ADHD zoals concentratieproblemen en impulsiviteit.

Verschil met andere ADHD-medicatie

Voor een ADHD-medicatie vergelijking wordt lisdexamfetamine vaak afgezet tegen methylfenidaat. Dit is beter bekend van merknamen als Ritalin en Concerta. Zowel lisdexamfetamine als methylfenidaat zijn stimulanten en werken effectief in het beperken van ADHD-symptomen. Wel verschilt de manier waarop ze dit doen. Methylfenidaat werkt vooral als een heropnameremmer. Het blokkeert de transporters die dopamine en noradrenaline terug de cel in pompen, waardoor deze stoffen langer actief blijven. Lisdexamfetamine zorgt er juist voor dat er meer neurotransmitters worden afgegeven uit de zenuwuiteinden.

De voordelen van lisdexamfetamine ten opzichte van methylfenidaat zijn de meer consistente werking tijdens de dag en een kleiner risico op het “rebound-effect”, volgens een Amerikaanse studie onder 300 volwassenen met ADHD in vakblad CNS Spectrums. Bij uitwerking van het kortwerkende methylfenidaat kunnen symptomen eerder abrupt terugkeren of verergeren. Er zijn ook nadelen van lisdexamfetamine vergeleken met methylfenidaat. Door de trage omzetting duurt het langer voordat de effecten beginnen, vaak 1 tot 1,5 uur na inname. Ook is het medicijn in Nederland alleen nog maar beschikbaar als merkmedicijn, wat een behandeling duurder maakt dan methylfenidaat.

Wat zijn de effecten van lisdexamfetamine?

De effecten van lisdexamfetamine zijn het verbeteren van concentratie, aandacht en impulscontrole. Deze houden zo’n 10 tot 14 uur lang aan, afhankelijk van persoonlijke factoren (metabolisme) en de dosering. Hieronder zijn de belangrijkste effecten van lisdexamfetamine (Elvanse) opgesomd.

• Verbeterde concentratie en focus: Het medicijn helpt om langere tijd geconcentreerd te blijven op taken en vermindert snel afgeleid te zijn.
• Verminderde impulsiviteit: Gebruikers zijn beter in staat om impulsen te beheersen en na te denken voordat iets wordt gedaan.
• Verhoogde alertheid: Gebruikers voelen zich wakkerder en alerter tijdens de dag.
• Onderdrukking van eetbuien: Bij mensen met eetbuistoornis vermindert het de drang tot overmatig eten. Ook wordt de controle over voedselinname versterkt.
• Verminderde hyperactiviteit: Overmatige beweeglijkheid en lichamelijke onrust neemt af, vooral bij kinderen met ADHD.
• Verbeterd werkgeheugen: Het is makkelijker om informatie tijdelijk vast te houden en te verwerken.

Wat zijn de bijwerkingen van lisdexamfetamine?

De bijwerkingen van lisdexamfetamine zijn milde tot ernstige klachten, vooral lichamelijk maar soms ook mentaal. De meeste bijwerkingen zijn tijdelijk en nemen af naarmate het lichaam went aan het medicijn. Hieronder zijn de bijwerkingen van lisdexamfetamine (Elvanse) opgesomd aan de hand van hoe vaak ze voorkomen, volgens de gegevens uit bijsluiters en geneesmiddeleninformatie van het Farmacotherapeutisch Kompas.

Zeer vaak voorkomend (>10 procent van gebruikers):

• Verminderde eetlust: Dit is het meest voorkomende effect. Het onderdrukte hongergevoel leidt na langer gebruik dan vaak tot onbedoeld gewichtsverlies.
• Slapeloosheid: Gebruikers hebben moeite met inslapen of doorslapen. Dit gebeurt vooral wanneer het medicijn laat op de dag wordt ingenomen en nog niet is uitgewerkt bij het naar bed gaan.
• Hoofdpijn: Komt vooral voor in de eerste weken van gebruik. Trekt meestal vanzelf weg, naarmate de hersenen gewend raken aan het medicijn.

Vaak voorkomend (1 tot 10 procent van gebruikers):

• Droge mond: Een verminderde speekselproductie (xerostomie), wat het risico op gaatjes verhoogt.
• Misselijkheid en buikpijn: Verschillende maag-darmklachten, waaronder diarree of overgeven. Komt vooral voor aan het begin van de behandeling.
• Verhoogde hartslag: Door de stimulerende werking kan de hartslag in rust worden verhoogd tot boven de 100 slagen per minuut. Dit heet tachycardie.
• Nervositeit en prikkelbaarheid: Een innerlijke onrust of een gejaagd gevoel ervaren. Sneller geïrriteerd zijn zonder duidelijke reden.
• Duizeligheid: Vooral bij plotseling opstaan kan duizeligheid optreden.
• Gewichtsverlies: Onbedoeld gewichtsverlies als gevolg van de verminderde eetlust. Soms speelt ook een verhoogd metabolisme hierin een rol.

Soms voorkomend (0,1 tot 1 procent van gebruikers):

• Stemmingswisselingen: Emotionele labiliteit tot neerslachtige gevoelens. Omvat ook depressieve klachten.
• Tremor: Oncontroleerbaar trillen of beven van de handen.
• Wazig zien: Tijdelijke visuele stoornissen. Dit komt door verwijding van de pupillen.
• Verhoogde bloeddruk: De bloedvaten kunnen vernauwen door de stimulerende werking. Dit verhoogt de bloeddruk.

Zeldzaam maar ernstig (vereist directe medische hulp):

• Psychotische symptomen: Hallucinaties, paranoia en andere symptomen van psychose. Komt vooral voor bij overgevoeligheid en/of zeer hoge doseringen.
• Cardiovasculaire gebeurtenissen: Zeer ernstige complicaties zoals een hartaanval of beroerte zijn mogelijk. Ze komen met name voor bij gebruikers met al bestaande hartafwijkingen.
• Anafylactische reacties: Ernstige allergische reacties zoals een zwelling van het gezicht of ademhalingsproblemen.

Lisdexamfetamine en depressie

Hoewel lisdexamfetamine niet bedoeld is als antidepressivum, heeft het wel invloed op de gemoedstoestand. Sommige gebruikers ervaren een verbetering van hun stemming, volgens een studie uit 2013 in Human Psychopharmacology: Clinical and Experimental. Doordat de ADHD-behandeling zorgt voor meer overzicht en rust in het hoofd, kunnen depressieve gevoelens afnemen.

Tegelijkertijd kunnen depressieve symptomen juist ook bij lisdexamfetamine optreden als bijwerking, volgens een studie uit 2012 door onderzoekers van de Universiteit van Californië. Dit gebeurt vooral wanneer het medicijn aan het einde van de dag uitwerkt, de “rebound”. Dit komt dan door schommelingen in de neurotransmitterbalans, de zogenaamde ‘dopamine drop’.

ADHD en depressie komen vaak samen voor. Volgens een studie uit 2006 in American Journal of Psychiatry heeft 30 tot 50 procent van alle volwassenen met ADHD depressie. Het is belangrijk om te onderscheiden of somberheid een bijwerking is van de Elvanse, of een symptoom van een onderliggende depressie. Nieuwe of verergerde depressieve gevoelens, angst of agressie moeten altijd gemeld worden aan de behandelaar. Dit kan een reden zijn om de dosering aan te passen of te stoppen met het middel.

Wat is de dosering van lisdexamfetamine?

De dosering van lisdexamfetamine wordt per persoon bepaald door de behandelend arts, gebaseerd op de indicatie, leeftijd en hoe de patiënt reageert op het medicijn. Voor het vaststellen van de dosering geldt normaal het principe start low, go slow. Dit houdt in dat men begint met een lage dosis om het lichaam te laten wennen. Hierna wordt de dosis stapsgewijs verhoogd totdat het gewenste effect is bereikt. Het doel hiervan is om de bijwerkingen zoveel mogelijk te beperken.

Dosering bij kinderen (6 jaar en ouder)

Bij behandeling van ADHD bij kinderen en adolescenten wordt de dosering bepaald door een kinderarts of kinderpsychiater.

• Startdosering: De aanbevolen startdosis is Elvanse 30 mg, eenmaal daags in de ochtend.
• Opbouw: Wanneer verhoging van de dosering nodig is, gebeurt dit in stappen van 10 mg of 20 mg per week (bijvoorbeeld van Elvanse 30 mg naar 50 mg).
• Maximale dosering: De maximale dagelijkse dosering is 70 mg.
• Toediening: Kan met of zonder voedsel worden ingenomen. Bij kinderen die moeite hebben met het doorslikken van capsules, kunnen deze voorzichtig worden geopend en de inhoud ervan worden gemengd met zacht voedsel zoals yoghurt of een vloeistof zoals sinaasappelsap en water. Na het mengen moet het direct worden ingenomen.

Dosering bij volwassenen

De lisdexamfetamine dosering bij volwassenen is vergelijkbaar met die van kinderen en adolescenten. In de Verenigde Staten, waar eetbuistoornis ook een indicatie is voor het medicijn, wordt hetzelfde doseringsschema gehanteerd.

• Startdosering: 30 mg, eenmaal per dag in de ochtend ingenomen. De laagst mogelijke hoeveelheid lisdexamfetamine is 20 mg.
• Opbouw: De dosering kan wekelijks met 10 mg tot 20 mg worden verhoogd op advies van de arts.
• Onderhoudsdosering: De meeste volwassenen komen uit op een effectieve dosis van Elvanse 50 mg of 70 mg per dag.
• Maximale dosering: Ook voor volwassenen is de bovengrens 70 mg per dag. Hogere doseringen bieden geen extra voordeel en verhogen het risico op bijwerkingen.

Wijze van inname

Correcte inname van lisdexamfetamine is belangrijk voor een stabiele werking, een goede nachtrust en het beperken van bijwerkingen. Het advies is om een dosis in de ochtend in te nemen. Later dan de ochtend verhoogt de kans op een slaapstoornis door de lange werkingsduur (10 tot 14 uur), volgens een studie uit 2011 naar de inname van het medicijn in Clinical Drug Investigation. Inname kan zowel met als zonder voedsel, dit heeft geen invloed op de werking.

De capsule moet bij voorkeur heel worden ingeslikt, maar mag (bij kinderen bijvoorbeeld) ook geopend worden en gemengd met zacht voedsel of een vloeistof. Het is belangrijk de dosering dan direct in te nemen, en niet te verdelen of bewaren voor later.

Is lisdexamfetamine verslavend?

Ja, lisdexamfetamine heeft verslavingspotentieel vanwege de amfetamine-achtige werking op het beloningssysteem in de hersenen. Het risico op verslaving bij lisdexamfetamine is wel zeer beperkt vergeleken met andere amfetaminen, volgens de Australische verslavingsonderzoeker David Coghill in CNS Drugs. Dit komt vooral door het prodrug-mechanisme. Het lichaam kan de stof maar in een bepaald tempo omzetten naar de actieve vorm. Deze vertraagde en geleidelijke afgifte voorkomt een snelle piek in de bloedspiegel en de hersenen. Een intens euforisch gevoel, de belangrijkste trigger voor een geestelijke afhankelijkheid, is daardoor niet mogelijk.

Het risico op misbruik en een amfetamine verslaving is vooral aanwezig bij het innemen van een te hoge dosering en recreatief gebruik zonder medische indicatie, volgens Franse onderzoekers in een studie uit 2022 in Expert Review of Clinical Pharmacology. Ook personen met een voorgeschiedenis van middelenmisbruik lopen meer risico op verslaving. Hoewel het verslavingspotentieel bij correct medisch gebruik klein is, kan er bij langdurig gebruik wel tolerantie ontstaan. Dit betekent dat het lichaam gewend raakt aan de stof. De tolerantie kan aanleiding geven om zelf de dosering te verhogen of op zoek te gaan naar kortwerkende amfetaminen.

Signalen van problematisch gebruik

Er zijn duidelijke waarschuwingssignalen wanneer de grens van therapeutisch gebruik verschuift naar afhankelijkheid. Hieronder worden deze signalen van problematisch gebruik van lisdexamfetamine opgesomd.

• Tolerantie: Er zijn steeds hogere doseringen nodig om hetzelfde effect te bereiken, of de werking lijkt steeds sneller af te nemen.
• Onregelmatig gebruik: Het medicijn wordt buiten de voorgeschreven tijden ingenomen, of vaker/in hogere doseringen dan de arts heeft bepaald.
• Craving: Een sterke hunkering hebben naar het medicijn, vooral als het bijna uitgewerkt is.
• Doorgaan ondanks negatieve gevolgen: Het middel blijven nemen ondanks bijwerkingen zoals slapeloosheid, angst of sociale problemen.
• Ontwenningsverschijnselen: Er treden lichamelijke of geestelijke klachten op zodra geprobeerd wordt te stoppen of een dosis wordt overgeslagen. Dit omvat onder meer vermoeidheid, depressie, een verhoogde eetlust en slaapstoornissen.

Neem direct contact op met de behandelaar wanneer je bij jezelf of iemand in de omgeving een of meer van deze waarschuwingssignalen herkent.

Interacties met andere middelen

Lisdexamfetamine heeft interacties met verschillende medicijnen en andere stoffen. Het is daarom belangrijk om de behandelende arts volledig te informeren over alle medicatie en andere middelen die gebruikt worden.

Interacties met medicijnen

De combinatie met bepaalde geneesmiddelen kan de werking van lisdexamfetamine beïnvloeden of leiden tot ernstige bijwerkingen. Hieronder worden de belangrijkste interacties opgesomd.

• MAO-remmers: Gelijktijdige toediening (of gebruik binnen 14 dagen na stoppen) met MAO-remmers kan leiden tot een levensgevaarlijk hoge bloeddruk, ook wel een hypertensieve crisis genoemd.
• Tricyclische antidepressiva: De combinatie met tricyclische antidepressiva (TCA’s) zoals amitriptyline verhoogt het risico op cardiovasculaire bijwerkingen, zoals hartkloppingen of ritmestoornissen.
• SSRI’s en SNRI’s: Gelijktijdig gebruik met deze antidepressiva leidt soms tot het serotoninesyndroom. Dit is mogelijk ernstige toestand waarbij teveel serotonine in de hersenen aanwezig is.
• Bloeddrukverlagende middelen: Lisdexamfetamine kan de bloeddruk verhogen en zo de effectiviteit van bloeddrukverlagende middelen verminderen.
• Antipsychotica: Middelen zoals chloorpromazine of haloperidol blokkeren dopamine-receptoren. Dit kan de werking van lisdexamfetamine verminderen of tenietdoen.
• Protonpompremmers: Maagzuurremmers en andere middelen die de pH van de maag of urine beïnvloeden, kunnen de opname en uitscheiding van amfetaminen veranderen.

Lisdexamfetamine en alcohol

Het combineren van Elvanse (lisdexamfetamine) en alcohol wordt sterk afgeraden door artsen vanwege de effecten op het lichaam en gedrag. Alcohol versterkt de mogelijke bijwerkingen van lisdexamfetamine, zoals duizeligheid, onrust en hartkloppingen, volgens onderzoek door de oorspronkelijke fabrikant van het middel, Shire, in Neuropsychiatric disease and treatment. De combinatie legt ook een extra belasting op het hart en de bloedvaten, wat het risico op hartproblemen vergroot. Daarnaast is de kans op impulsief gedrag en een sterk verminderd beoordelingsvermogen groot, door de effecten op het centrale zenustelsel.

Lisdexamfetamine heeft ook een maskerend effect op alcohol. De stimulerende effecten van het geneesmiddel maskerend namelijk het verdovende effect van alcohol. Hierdoor heeft de gebruiker niet door in hoeverre deze dronken is. Dit kan leiden tot overmatig alcoholgebruik, roekeloos gedrag of een alcoholvergiftiging omdat de natuurlijke grens van het lichaam niet wordt gevoeld. beïnvloeden beide stoffen het centraal zenuwstelsel, wat kan leiden tot impulsief gedrag en een sterk verminderd beoordelingsvermogen.

Contra-indicaties

Er zijn situaties waarin lisdexamfetamine niet mag worden gebruikt. Hieronder zijn de belangrijkste contra-indicaties opgesomd.

Absolute contra-indicaties

• Een bekende allergie of overgevoeligheid voor lisdexamfetamine, dexamfetamine of hulpstoffen in het geneesmiddel.
• Gelijktijdig gebruik van MAO-remmers of binnen 14 dagen na stoppen.
• Ernstige cardiovasculaire aandoeningen, zoals onbehandelde ernstige hypertensie, hartritmestoornissen en coronaire hartziekten.
• Een overactieve schildklier (hyperthyreoïdie), omdat stimulantia zoals lisdexamfetamine de symptomen hiervan kunnen verergeren.
• Onderliggende medische aandoeningen waarbij een verhoogde oogdruk is (glaucoom).
• Ernstige psychiatrische aandoeningen zoals bestaande psychotische stoornissen, ernstige depressieve symptomen vóór aanvang, suïcidale neigingen een bipolaire stoornis die niet adequaat worden behandeld

Relatieve contra-indicaties

• Gebruikers met een verleden van drugs- of alcoholverslaving.
• Familiegeschiedenis van plotse hartdood of andere structurele hartafwijkingen.
• Epilepsie, doordat het medicijn de drempel voor een epileptische aanval verlaagt.
• Tics of het syndroom van Gilles de la Tourette, aangezien stimulantia motorische en vocale tics kunnen uitlokken of verergeren.

Het is belangrijk dat een medisch specialist (psychiater, neuroloog of kinderarts) de risico’s zorgvuldig afweegt en de medische voorgeschiedenis (zowel onderliggende medische aandoeningen als een gedetailleerde psychiatrische voorgeschiedenis) altijd in kaart brengt voor het starten van de behandeling.

Lisdexamfetamine en de Opiumwet

Lisdexamfetamine valt niet onder de Nederlandse Opiumwet, in tegenstelling tot dexamfetamine en methylfenidaat. Amfetaminen worden normaal gesproken in de Opiumwet opgenomen, waaronder stimulerende ADHD-medicatie. In het geval van lisdexamfetamine is er sprake van een nieuwe chemische verbinding die buiten de huidige wetgeving valt. De Nederlandse autoriteiten hebben nog geen reden gezien om de wetgeving hierop aan te passen. Wel is het medicijn alleen op recept verkrijgbaar.

Dit betekent niet direct dat lisdexamfetamine volgens iedereen volledig onschuldig is. In enkele andere landen, waaronder het Verenigd Koninkrijk, valt het middel namelijk wel onder de nationale Opiumwet. Het wordt daar als een geregistreerde drug behandeld vanwege zorgen over het misbruikpotentieel en de kans op verslaving. Deze afweging is in Nederland niet zo gemaakt.

Stoppen met lisdexamfetamine

Stoppen met lisdexamfetamine moet altijd in overleg met de behandelend arts. Plotseling stoppen kan namelijk leiden tot ontwenningsverschijnselen en een verergering van de oorspronkelijke klachten.

Afbouwen van lisdexamfetamine

Het geleidelijk afbouwen van lisdexamfetamine wordt aangeraden om de overgang voor het lichaam en de hersenen zo soepel mogelijk te laten verlopen. In een typisch afbouwschema wordt de dagelijkse dosis met 10 mg of 20 mg per week verlaagd. De behandelend arts bepaalt echter altijd de exacte snelheid van het afbouwen van de Elvanse. Dit is afhankelijk van de startdosering, de duur van het gebruik en hoe de patiënt reageert op de verlaging. Tijdens het afbouwproces is nauw contact met de arts daarom belangrijk. Zo kunnen eventuele stemmingswisselingen of terugval van symptomen op tijd worden gesignaleerd.

Ontwenningsverschijnselen

Stoppen met het gebruik van lisdexamfetamine kan leiden tot ontwenningsverschijnselen, vooral bij plotseling stoppen na langdurig gebruik, volgens psychiater-onderzoeker Robert Findling in The journal of clinical psychiatry. Mogelijke klachten bij het stoppen met Elvanse (lisdexamfetamine) zijn hieronder opgesomd.

• Extreme vermoeidheid: Een gevoel van uitputting en een sterke behoefte aan slaap.
• Depressieve gevoelens: Somberheid, lusteloosheid of emotionele leegte.
• Verhoogde eetlust: Vooral een drang naar koolhydraatrijk voedsel, wat gewichtsschommelingen in de hand speelt.
• Prikkelbaarheid: Snel geïrriteerd zijn en last hebben van stemmingswisselingen.
• Concentratieproblemen: De oorspronkelijke ADHD-symptomen kunnen in alle hevigheid terugkeren.
• Craving: Een overweldigend verlangen naar het medicijn om zo weer ‘normaal’ te voelen of voldoende energie te krijgen.

De ontwenningsverschijnselen zijn vaak tijdelijk en verdwijnen binnen een paar dagen of weken. Ze kunnen wel als erg onprettig worden ervaren. In sommige gevallen is medische hulp nodig tijdens het afkicken van de ADHD-medicatie, zoals bij suïcidale gedachten.

Wanneer hulp zoeken?

Soms lukt met Elvanse stoppen niet zonder extra ondersteuning. Professionele verslavingshulp kan nodig zijn in bepaalde situaties, zoals hieronder opgesomd.

• Er zijn meerdere stoppogingen gedaan zonder succes.
• Je ervaart een directe terugval na een stoppoging.
• Je gebruikt hogere doseringen dan voorgeschreven (misbruik en tolerantie).
• Je combineert het medicijn regelmatig met alcohol, cannabis of andere middelen.

Bij deze complexe en mogelijk gevaarlijke situaties rondom het stoppen met de ADHD-medicatie kan een verslavingsarts of gespecialiseerde instelling de juiste begeleiding bieden. Neem contact op via ons telefoonnummer 020 – 532 0030 voor persoonlijk advies en hulp van onze deskundige medewerkers.

Veelgestelde vragen