Nalmefeen (Selincro): Werking, gebruik, bijwerkingen en voor wie het geschikt is

Nalmefeen, in de apotheek verkrijgbaar onder de merknaam Selincro, is een medicijn dat helpt om minder te drinken. Het is bedoeld voor volwassenen met een drankprobleem of alcoholverslaving die hun drinkgedrag willen beperken naar een veiliger niveau. Nalmefeen wordt niet gebruikt om volledig te stoppen met drinken.

De manier van inname maakt nalmefeen uniek in vergelijking met andere medicijnen tegen alcoholverslaving. Middelen zoals naltrexon of acamprosaat worden dagelijks geslikt om een standaardniveau tegen cravings op te bouwen. Nalmefeen wordt alleen “zo nodig” gebruikt. Dit betekent dat iemand het tablet alleen inneemt op dagen dat er een risico op drinken is, meestal één tot twee uur voor het eerste glas.

Dit artikel geeft een uitleg van de werking van nalmefeen en hoe het effectief moet worden gebruikt. Ook biedt het een overzicht van bijwerkingen en andere risico’s van het medicijn. Daarnaast bespreekt het artikel voor wie nalmefeen geschikt is en in welke situaties er beter een ander alcoholmedicijn kan worden gebruikt.

Wat is nalmefeen?

Nalmefeen is een medicijn dat de zucht naar alcohol vermindert door in te grijpen op het beloningssysteem in de hersenen. In medische vaktermen is het een opioïdreceptorantagonist. Het middel wordt in Nederland verkocht onder de merknaam Selincro in de vorm van tabletten van 18 mg. Nalmefeen is alleen op recept verkrijgbaar via een (huis)arts of psychiater.

Nalmefeen werd in 2013 door het EMA (Europese Geneesmiddelenbureau) goedgekeurd als behandeling voor alcoholafhankelijkheid. Het is het eerste middel tegen alcohol specifiek gericht op minder drinken, in plaats van volledig stoppen met drinken (abstinentie). Het helpt volwassenen met een alcoholverslaving die een hoog risico op drankgebruik houden en al psychosociale begeleiding krijgen. Gebruikers van nalmefeen mogen geen last hebben van lichamelijke ontwenningsverschijnselen of een detoxfase willen beginnen. Andere medicijnen tegen alcohol helpen beter in die situaties.

Nalmefeen en naltrexon: wat is het verschil?

Het verschil tussen nalmefeen en naltrexon ligt vooral in de manier van inname en het behandeldoel. Naltrexon wordt dagelijks geslikt om volledige onthouding (abstinentie) te ondersteunen. Nalmefeen wordt alleen vlak voor drinkmomenten ingenomen om te beperken hoeveel iemand drinkt. Het helpt zo mensen die (nog) niet klaar zijn om volledig te stoppen met alcohol.

Hoewel nalmefeen en naltrexon chemisch erg veel op elkaar lijken (het zijn beiden opioïdantagonisten), verschillen ze ook in hun werkingsmechanisme in de hersenen. Nalmefeen werkt breder in de hersenen dan naltrexon. Het blokkeert niet alleen de mu-opioïdreceptoren (receptoren die verantwoordelijk zijn voor de fijne roes die alcohol kan veroorzaken), maar beïnvloedt ook de kappa-opioïdreceptoren. Dit zou helpen om de negatieve gevoelens en de dwang om te drinken (cravings) sterker te reguleren dan naltrexon, volgens de Duitse verslavingspsychiater Michael Soyka in International Journal of Neuropsychopharmacology.

Belangrijk om te vermelden is dat er nog geen directe vergelijkende studie is gedaan tussen nalmefeen en naltrexon. Toen nalmefeen (Selincro) in 2013 werd goedgekeurd, gebeurde dit op basis van vergelijkingen met een placebo, niet met naltrexon. De wetenschappelijke kennis over de verschillen tussen nalmefeen en naltrexon is daarom alleen gebaseerd op indirecte vergelijkingen.

Begin 2026 is er wel een onderzoek gedaan door onderzoekers van Vanderbilt University dat met diermodellen en machine learning naar de respons keek op beide middelen. Hieruit bleek dat sommigen zeer goed reageren op nalmefeen maar totaal niet op naltrexon, en vice versa. Dit verschil is waarschijnlijk genetisch bepaald, maar nog niet goed onderzocht.

Hoe werkt nalmefeen?

Nalmefeen werkt door het beloningssysteem van de hersenen te dempen, dat alcohol normaal activeert. Het opioïdsysteem in het lichaam maakt door alcohol stoffen vrij die prettige, ontspannen of euforische gevoelens geven tijdens het drinken. Nalmefeen zorgt ervoor dat minder van deze stoffen worden afgegeven, volgens een Franse studie uit 2014 in Substance abuse and rehabilitation. Het bindt zich hiervoor aan drie specifieke receptoren in de hersenen, de mu-, delta en kappa-receptoren. De belonende werking van alcohol drinken neemt zo af, waardoor drinken minder lekker of aantrekkelijk wordt. Hierdoor is er minder drang om veel te drinken.

Belangrijk om te begrijpen bij de werking van nalmefeen is dat het medicijn iemand niet nuchter houdt, volgens verslavingspsychiater en onderzoeker Wim van den Brink van de Universiteit van Amsterdam. Drinken bij het gebruik van nalmefeen kan iemand nog steeds dronken, duizelig of ongecoördineerd maken. Het middel heeft geen invloed op het alcoholpromillage. Het vermindert alleen de zucht (craving) en de behoefte om glas na glas te blijven drinken.

Wanneer en hoe neem je nalmefeen in?

Je neemt nalmefeen “zo nodig” in. Dit betekent dat het niet dagelijks op een vast tijdstip wordt geslikt, maar alleen op dagen dat het echt nodig is. Gebruikers nemen één tablet Selincro van 18 mg in vlak voordat ze verwachten alcohol te gaan drinken. Volgens de bijsluiter is dit bij voorkeur 1 tot 2 uur voor het drinkmoment. Denk hiervoor bijvoorbeeld aan sociale gelegenheden zoals een verjaardagsfeestje of etentje, of risicomomenten zoals na het thuiskomen van werk of op een zaterdagavond.

Iemand die al drinkt, kan alsnog het tablet innemen, volgens een studie uit 2013 in Alcohol and alcoholism. Hoewel het even duurt voordat de effecten van nalmefeen merkbaar zijn, kan het medicijn dan alsnog helpen om uitspattingen te voorkomen. Wel is belangrijk dat nooit meer dan één tablet per dag wordt ingenomen. Ook mag nalmefeen alleen worden voorgeschreven wanneer iemand tegelijkertijd psychosociale begeleiding krijgt, zoals motiverende gespreksvoering en cognitieve gedragstherapie. Deze helpt met therapietrouw en het verminderen van het alcohol drinken.

Voor wie is nalmefeen geschikt?

Nalmefeen is geschikt voor mensen met een alcoholafhankelijkheid die willen minderen met drinken, maar bij wie nog geen ernstige lichamelijke afhankelijkheid is ontstaan. Het medicijn is ontwikkeld om de controle over het alcoholgebruik terug te krijgen, volgens verslavingsonderzoekers in Biological psychiatry. Het is niet bedoeld om snel volledig te stoppen met alcohol.

Er zijn een paar belangrijke voorwaarden voor het gebruik. Het middel is niet geschikt voor mensen die last hebben van ernstige lichamelijke ontwenningsverschijnselen zodra ze stoppen met drinken, zoals tremoren (beven), rillingen, hallucinaties of koorts. Een alcohol detox met medische begeleiding is dan eerst noodzakelijk. Ook moet een arts het drinkgedrag evalueren via het Drinking Risk Level (DRL), om te beoordelen of nalmefeen nodig is naast psychosociale steun.

Wie mag nalmefeen niet gebruiken?

Er zijn meerdere contra-indicaties waarbij nalmefeen gebruiken gezondheidsrisico’s heeft of zelfs levensgevaarlijk kan zijn. In de lijst hieronder worden situaties opgesomd waarin nalmefeen niet gebruikt mag worden door de werking op de hersenreceptoren en de verwerking door het lichaam.

• Gebruik van opioïde pijnstillers: Middelen zoals morfine, oxycodon, codeïne en tramadol werken niet meer als je nalmefeen slikt. Nalmefeen bezet de receptoren in de hersenen namelijk zo krachtig dat de pijnstiller er niet meer bij kan, volgens onderzoekers van de Autonome Universiteit van Barcelona in Frontiers in pharmacology.
• Opioïdverslaving: Voor mensen met een huidige of recente verslaving aan opioïden (zoals heroïne of methadon) is nalmefeen gevaarlijk. Het kan dan acute en heftige ontwenningsverschijnselen opwekken, volgens een studie uit 2017 in Expert Opinion on Drug Metabolism & Toxicology.
• Ernstige orgaanstoornissen: Bij een ernstige verminderde nier- of leverfunctie kan het lichaam het middel niet veilig verwerken.
• Recent alcoholonthoudingssyndroom: Iemand die zeer recent een acute detox voor alcohol heeft doorgemaakt, kan door gebruik van nalmefeen nog veel last krijgen.
• Zwangerschap en borstvoeding: Er is nog niet goed onderzocht wat de impact kan zijn van nalmefeen op het (ongeboren) kind.
• Depressie en psychische problemen: Bij psychiatrische comorbiditeit, zoals depressie, zal een arts extra voorzichtig zijn met het voorschrijven van nalmefeen. Het verhoogde risico op zelfdoding bij alcoholgebruikers neemt namelijk niet af door nalmefeen, volgens een Deense studie uit 2017 in het medische vakblad PloS one.

Het is verstandig om een medische noodkaart (zoals de Europese SOS-kaart) te dragen bij gebruik van nalmefeen. In een noodsituatie moet een behandelend arts weten dat standaard sterke pijnstillers mogelijk niet werken door de werking van nalmefeen op opioïdreceptoren in het zenuwstelsel. Bij een geplande operatie waarbij zware pijnstilling nodig kan zijn, moet het gebruik van nalmefeen bijvoorbeeld ook minstens 1 week van tevoren worden gestopt.

Wat zijn de bijwerkingen van nalmefeen?

De bijwerkingen van nalmefeen zijn vooral milde lichamelijke ongemakken, maar het medicijn kan soms ook ernstige klachten veroorzaken zoals hallucinaties. Bijwerkingen van nalmefeen (Selincro) treden voornamelijk op in het begin van de behandeling en verdwijnen bij de meeste mensen na verloop van tijd, volgens een studie uit 2014 in Journal of Psychopharmacology.

Hieronder worden de bijwerkingen van nalmefeen opgesomd en toegelicht, met een verdeling op basis van hoe vaak ze voorkomen volgens de geneesmiddeleninformatie van het Farmacotherapeutisch Kompas.

Zeer vaak (> 10%)

De meest gemelde bijwerkingen bij nalmefeen zijn slapeloosheid, duizeligheid, hoofdpijn en misselijkheid. Deze klachten komen bij meer dan één op de tien gebruikers voor. Zodra je lichaam gewend is aan de dosering, nemen ze meestal snel af.

Vaak (1–10%)

• Lichamelijke sensaties: Hartkloppingen, een verhoogde hartslag, tremoren (beven) en overmatig zweten of spierspasmen.
• Mentale toestand: Sufheid, vermoeidheid, rusteloosheid en concentratieproblemen.
• Spijsvertering: Een droge mond, braken, diarree, verminderde eetlust en (bij langdurig gebruik) gewichtsafname.

Soms (0,1–1%)

• Hallucinaties: Het horen, zien of lichamelijk voelen van zaken die er niet zijn.
• Dissociatie: Een gevoel van vervreemding van jezelf of de omgeving. Bij het ervaren van deze symptomen moet direct worden gestopt.

Nalmefeen kan de rijvaardigheid beïnvloeden, volgens Spaanse onderzoekers in Expert opinion on drug safety. Vooral aan het begin van de behandeling kan iemand last krijgen van duizeligheid of een verminderde alertheid. Het is belangrijk om dit met de arts te bespreken voordat je de weg op gaat of zware machines bedient.

Hoe effectief is nalmefeen?

Nalmefeen is geen wondermiddel dat alcoholverslaving oplost, maar heeft wel meerwaarde voor een specifieke groep patiënten. Het heeft een bescheiden effectiviteit ten opzichte van een placebo, volgens een overzichtsstudie uit 2014 in het vakblad Journal of the American Medical Association, en helpt mensen om hun alcoholconsumptie te minderen.

In de belangrijkste klinische registratiestudies (ESENSE 1, ESENSE 2 en SENSE) werden statistisch significante resultaten gevonden. Dit betekent dat patiënten die nalmefeen gebruikten, minder dagen per maand ‘zwaar’ dronken dan de groep die een placebo kreeg. Het absolute verschil in het aantal bespaarde glazen per dag is voor sommige wetenschappers wel aan de lage kant.

Zoals gezegd zijn er geen directe vergelijkende studies van nalmefeen met naltrexon of acamprosaat. Het is dus niet onderzocht of nalmefeen beter of slechter werkt dan deze oudere alternatieven. Wel weten we dat nalmefeen beter werkt dan niets doen, zolang de patiënt gemotiveerd is en psychosociale begeleiding krijgt. Op basis van die voorwaarden wordt het door de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie aanbevolen. Volgens de richtlijn van de Federatie Medisch Specialisten is nalmefeen niet beoordeeld als stand-alone medicijn bij problematisch alcoholgebruik.

Nalmefeen en andere alcoholmedicijnen: wat past het best?

De keuze voor een specifiek medicijn bij alcoholproblemen hangt af van het persoonlijke behandeldoel en de mate waarin behoefte is aan een vast schema van inname. Hieronder wordt een eenvoudig overzicht gegeven om te beslissen welk alcoholmedicijn het best past bij verschillende situaties.

Als je volledig wilt stoppen met drinken:

• Disulfiram (Antabus en Refusal) is de eerste keuze wanneer iemand volledig wil stoppen met drinken, volgens de richtlijnen van de Federatie Medisch Specialisten. Wel moet er hiervoor ondersteuning zijn bij de inname, zoals een familielid. Het medicijn zorgt dat iemand vrijwel meteen een extreem ziek gevoel krijgt bij het drinken van een beetje alcohol.
• Acamprosaat (Campral) en naltrexon zijn alternatieven voor abstinentie. Ze verminderen sterk cravings en helpen zo om nuchter te blijven. De twee medicijnen kunnen alleen het gebruik van een kleine hoeveelheid alcohol niet voorkomen zoals disulfiram doet.

Als je minder wilt drinken:

• Nalmefeen (Selincro) en naltrexon zijn de aanbevolen opties om de controle terug te krijgen en het drinkgedrag flink te minderen. Beide middelen halen het belonende effect en de roes uit het drinken, waardoor het makkelijker is om na één of twee glazen te stoppen.

Als je last houdt van langdurige ontwenningsklachten of leverschade hebt:

• Gabapentine kan worden overwogen als iemand last heeft van een langdurige ontwenningsfase, zoals hardnekkige slaapproblemen, chronische onrust en een aanhoudend somber gevoel. Het epilepsiemedicijn wordt dan off-label voorgeschreven om het overprikkelde zenuwstelsel te kalmeren. Het medicijn wordt niet via de lever afgebroken. Dit maakt het een veilige optie voor mensen bij wie de lever door het alcoholgebruik al ernstig is beschadigd.

Als je angst hebt en alcoholverslaving:

• Rustgevende medicijnen zoals de spierverslapper baclofen kunnen helpen met angstgevoelens of paniek. Gebruik van baclofen tegen alcoholverslaving is off-label in Nederland, maar het medicijn heeft een bewezen werking op het verminderen van de zucht en het kalmeren van de angst.
• Combinatietherapie: een medicijn zoals acamprosaat in combinatie met een aparte, gerichte therapeutische behandeling voor je angstklachten. De medicatie zal een snel en direct effect hebben, terwijl de therapie helpt voor een meer volledig herstel.

Als eerdere medicatie niet werkte:

• Tweede-keus middelen bij een alcoholprobleem zijn topiramaat, baclofen en gabapentine. Ook kan een arts twee verschillende medicijnen combineren voor een meer efficiënte werking. Vooral naltrexon en acamprosaat, en disulfiram en acamprosaat, worden gecombineerd.

Bovenstaande adviezen zijn algemene richtlijnen. De werking van alcoholmedicatie verschilt op basis van de medische geschiedenis (waaronder de gezondheid van de lever, nieren en het hart), of andere medicatie wordt ingenomen en de leefstijl. Lees op onze overzichtspagina voor alcoholmedicatie meer uitgebreide informatie over de mogelijkheden en beperkingen van medicijnen bij problematisch alcoholgebruik of een alcoholverslaving.

Zoek je persoonlijk advies voor de beste behandelmethoden in jouw situatie, voor jezelf of een naaste? Bel anoniem naar 020 – 532 0030 en krijg deskundig advies van ons belteam.

Veelgestelde vragen