Gedragsverslaving

Gedragsverslaving, het verslaafd zijn aan verschillende soorten gedrag

Een verslaving, afkicken en ontwenningsverschijnselen: de meeste mensen denken bij deze begrippen aan alcohol, sigaretten of drugs. Toch kun je ook zonder verdovende, stimulerende of geestverruimende middelen een verslaving ontwikkelen.

Gedrag wat voor de één geen problemen oplevert, kan voor de ander het begin zijn van een hardnekkige gedragsverslaving. Gedragsverslavingen doen zeker niet onder voor een drank- of drugsverslaving. Sterker nog: deze twee vormen van afhankelijkheid werken in je hersenen op exact dezelfde manier. Een gedragsverslaving kan net als andere verslavingen negatieve gevolgen hebben voor je relatie, sociale netwerk of op je werk.

gedragsverslaving

Hoe werkt een verslaving?

Bij een verslaving kan iemand niet meer zonder een bepaald genotsmiddel. Ondanks dat je weet dat het slecht voor je is, ga je door met consumeren. Een verslaving is een hersenziekte. De een is gevoeliger voor een verslaving dan de ander; dit is deels genetisch bepaald. Bij mensen die een groter risico lopen op het ontwikkelen van een verslaving, werken bepaalde hersendelen anders of minder goed. Hierbij speelt het beloningssysteem een belangrijke rol. Werken bepaalde delen van je hersenen minder goed, dan zul je minder in staat zijn om ergens van te genieten, en zal het gebruik van bepaalde genotsmiddelen een positieve ervaring opleveren en jouw vatbaarder maken voor verslaving.

Bovendien veranderen je hersenen door gebruik, waardoor je steeds meer van het middel nodig hebt om hetzelfde gevoel te bereiken. Ook psychische en maatschappelijke factoren spelen een rol bij het ontwikkelen van verslavingen.

Hoe ontstaat een verslaving?

Verslavingen ontstaan meestal omdat iemand een bepaald middel of een bepaalde bezigheid, bijvoorbeeld gokken of gamen, heel aangenaam vindt.

Het kan zijn dat de situatie waarin deze persoon zich bevindt zodanig veranderd is dat hij of zij meer snakt naar het middel en meer gaat gebruiken. Ook kan het voorkomen dat het gebruik een gewoonte wordt, wat iemand natuurlijk vatbaar maakt voor een verslaving.

Hier bovenop komt dat de hersenen zich dus gaan aanpassen, waardoor de persoon steeds meer gefocust raakt op het middel of de bezigheid. Wanneer er niet wordt gestopt of geminderd, kan de persoon verslaafd raken. Daarnaast gaat het lichaam wennen aan bepaalde stoffen en zullen er ontwenningsverschijnselen ontstaan wanneer de persoon stopt met gebruiken.

Soorten gedragsverslavingen

Je hebt op deze pagina al een aantal voorbeelden van gedragsverslavingen zien langskomen. Op onze website kun je meer informatie vinden over:

Wat is een gedragsverslaving?

Een lekker zoet ijsje eten, zes afleveringen van je favoriete serie kijken en je likes op Instagram checken. Het zijn dingen waar we blij van worden. Daar zit ook precies het gevaar: mensen zijn geneigd om dingen waar ze blij van worden, steeds opnieuw op te zoeken en te herhalen. Dit komt doordat op die momenten, er in je hersenen een specifiek netwerk van gebieden wordt geactiveerd: het beloningssysteem.

Je beloningssysteem maakt echter geen onderscheid of het gedrag wat je vertoont en waar je dus blij van wordt, goed of slecht voor je is. Een treffend voorbeeld is suiker. Zoet eten en drinken zorgt ervoor dat je brein dopamine aanmaakt. Dopamine is het stofje in je hersenen wat het beloningssysteem activeert.

Lees ook: Afkickverschijnselen suiker

Ondanks dat veel suiker ongezond is, zorgt het toch voor de aanmaak van dopamine. Je beloningssysteem wordt actief en je hersenen onthouden dat zoete dingen zorgen voor een goed gevoel. De volgende keer dat je een fles cola ziet staan, is de verleiding om een glas in te schenken groter geworden. Wanneer je de controle verliest en verleidingen niet langer kunt weerstaan, kun je een gedragsverslaving ontwikkelen.

Onze hersenen reageren op dezelfde manier op prettige ervaringen als op middelen met een aangename uitwerking.

Symptomen gedragsverslaving

Bij een gedragsverslaving is er vaak sprake van dwangmatig gedrag. De persoon ervaart een dwangmatige behoefte om bepaald gedrag te vertonen. Dit gedrag kan ernstige psychische en lichamelijke gevolgen hebben, maar ook financiële problemen en consequenties voor het sociale leven.

Het niet uitvoeren van dit dwangmatige gedrag zal vervelende gevoelens en gedachten oproepen. Ondanks dat je je hiervan bewust bent, lukt stoppen niet.

Er zijn veel verschillende soorten gedragsverslavingen, maar een aantal symptomen zien we bijna altijd terug:

  • Schuldgevoelens
  • Rusteloosheid
  • Prikkelbaarheid
  • Problemen ontvluchten
  • Verwaarlozing verantwoordelijkheden, sociale leven en activiteiten
  • Sociaal isolement
  • Ontkenning van het probleem
  • Liegen over verslaving
  • Slaapproblemen
  • Stoppen lukt niet
  • Onthoudingsverschijnselen

Gevolgen van een gedragsverslaving

Een gedragsverslaving leidt in de meeste gevallen tot negatieve consequenties op het gebied van sociale contacten, werk en de thuissituatie. Je gaat slechter functioneren, waardoor je dagelijkse leven er aan onderdoor gaat. Om je zorgen en problemen te ontvluchten, ga je steeds meer van het onwenselijke gedrag vertonen. Je komt in een negatieve spiraal terecht. Er komen steeds meer problemen bij, en vaak leidt een gedragsverslaving ook tot het verslaafd raken aan middelen zoals drugs en alcohol.

Waar ligt de grens tussen een gewoonte en een verslaving?

Een verslaving ontwikkelt zich wanneer je een verdovend middel of bepaald gedrag, bijvoorbeeld gokken, gamen of het kijken van porno, gebruikt om tijdelijk te ontsnappen aan de realiteit.

Wanneer je dit gedrag gaat herhalen, ontstaat er een verwachting: ik voel me slecht en ik weet dat als ik nu ga eten of een serie ga bingewatchen, ik me beter ga voelen. Door dit proces steeds te herhalen, anticiperen je hersenen steeds krachtiger op het uitkomen van de verwachting en wordt je beloningssysteem steeds sterker geactiveerd.

Een gedragsverslaving zorgt op de korte termijn voor verlichting van zorgen, stress en pijn, maar heeft op de lange termijn allerlei negatieve effecten. Om te vluchten van deze negatieve gevolgen, is de verleiding groot om steeds terug te vallen in het gedrag wat je tijdelijk goed laat voelen. Zo ontstaat een herhalend patroon wat nauwelijks te doorbreken valt.

Behandeling van een gedragsverslaving

Het is voor naasten, zoals familie en vrienden, erg moeilijk om te moeten aanschouwen hoe hun geliefde steeds verder aan zijn of haar verslaving onderdoor gaat. Je zit vaak samen vast in een vicieuze cirkel.

Maak jij je zorgen over iemand in je directe omgeving, of heb je zelf last van een gedragsverslaving? Blijf niet rondlopen met je zorgen en kom in actie.

Neem contact op met je huisarts en praat met iemand die je volledig vertrouwt. Lees alles over de verschillende behandelmogelijkheden en gebruik ons overzicht om in contact te komen met een afkickkliniek die gespecialiseerd is in het behandelen jouw verslaving.

Veelgestelde vragen over Ritalin

  • Hoe snel werkt Ritalin?

    Ritalin begint na ongeveer 1-2 uur te werken.
  • Hoe lang werkt Ritalin?

    Ritalin werkt 3 tot 6 uur lang. Dit betekent dat er twee of drie keer per dag een dosis methylfenidaat moet worden ingenomen.
Nog geen reacties

Doe mee met de discussie en plaats een reactie