Burn out behandeling

Burn out behandeling: leren waar de grens ligt

Teveel hooi op je vork nemen, dan de man met de hamer tegenkomen om vervolgens tegen een muur aan te lopen. Onze taal zit vol beeldspraak en gezegden die allemaal beschrijven hoe mensen soms aan zichzelf voorbij kunnen gaan en ‘op raken’.

In onze huidige ‘druk druk druk’ maatschappij, waarin prestaties en het halen van doelstellingen belangrijke graadmeters voor succes zijn, ligt het risico van oververmoeidheid, overspannenheid en burn outs steeds vaker op de loer.

Hoe herken je een burn out? En wat is een burn out nou eigenlijk? Hoe ga je er mee om? Welke behandelingen zijn er om er weer bovenop te komen? En misschien wel de belangrijkste vaag: hoe voorkom je dat je niet weer in dezelfde val trapt en jezelf voorbij loopt? Je leest het hier.

Wat is een burn out?

Burn out is een Engels begrip en betekent letterlijk ‘opbranden’. Dat is precies wat er gebeurt als met een serieuze burn out te maken hebt: je lichamelijke en/of je geestelijke energiereserves zijn uitgeput en je lijf en geest zijn niet meer in staat om te herstellen.

Burn out behandeling

Burn out klachten zijn vaak, maar lang niet altijd, gerelateerd aan werk. Ook andere zaken in je leven kunnen bijdragen aan het ontwikkelen van een burn out, zoals zorgen of problemen over je financiële situatie, relationele perikelen, het stellen van te hoge verwachtingen en simpelweg teveel in te korte tijd willen doen. Een burn out ontstaat vaak door een combinatie van dit soort stress-veroorzakende factoren.

Stresshormonen: zo werkt energie in je lichaam

De rode draad in het ontwikkelen van een burn out is vrijwel altijd aanhoudende stress. Je lichaam reageert op (in)spanning, druk en stress door chemische stofjes en stresshormonen aan te maken. Deze stofjes en hormonen zorgen dat je tijdelijk meer energie krijgt om je te focussen op datgene wat de stress veroorzaakt, zodat je de stress-veroorzakende situatie beter aan kunt.

Vroeger, toen mensen nog wel eens een beer of een tijger tegen het lijf liepen, kwam dit goed van pas: de aanmaak van stresshormonen zorgt ervoor dat er veel energie beschikbaar komt om er snel vandoor te kunnen gaan. Tegenwoordig maken we dit soort momenten van ‘piekstress’ nog maar zelden mee, maar hebben we door de manier waarop onze maatschappij en levens ingericht zijn, vooral te maken met langdurige en aanhoudende, sluimerende stress.

Te lang stress ervaren haalt je lichaam overhoop

Wanneer je lichaam langere tijd continu stresshormonen aanmaakt, worden op den duur allerlei lichamelijke processen ontregelt. stresshormonen zorgen ervoor dat er tijdelijk minder energie naar je afweersysteem en de minder belangrijke organen in je lijf gaat.

Langdurige stress veroorzaakt dus een verzwakt afweersysteem, wat je vatbaar maar voor allerlei kwaaltjes, klachten, virussen en bacteriën. Je wordt simpelweg sneller ziek. Omdat stresshormonen ook een belangrijke rol spelen in je dag- en nachtritme, zijn slaapproblemen een logisch gevolg van aanhoudende stress. Ook krijg je sneller last van mentale problemen, zoals moeilijkheden met concentratie, flink vermoeide gevoelens en soms een kort lontje.

Oververmoeid, overspannen, opgebrand: zo ontstaat een burn out

Een burn out ontstaat geleidelijk en langzaam over een langere periode waarin je te maken hebt met aanhoudende stress en/of een hoge druk. De meeste mensen zullen erkennen dat ze wel eens een periode oververmoeid zijn geweest. Een druk leven, continu presteren, hoge verwachtingen stellen aan jezelf en te weinig rust en ontspannen nemen maakt dat oververmoeidheid veel voorkomt.

Geef je langere tijd te weinig aandacht aan herstellen van oververmoeidheid, dan ontstaat vaak vanzelf overspannenheid: je voelt je continu energieloos en hebt steeds meer moeite om dingen gedaan te krijgen. Ook duurt het steeds langer voordat je je weer enigszins energiek voelt. Je lichaam geeft eigenlijk al duidelijke signalen dat de rem erop moet.

Toch zijn er veel mensen voor wie het niet natuurlijk is om een stapje terug te nemen. Vooral mensen met een hoge gedrevenheid, grote ambities en een flink doorzettingsvermogen zijn geneigd om ‘de schouders eronder te zetten’ en door te gaan. Tot je lichaam zelf aan de noodrem trekt en, hoe graag je ook zou willen, je simpelweg niet meer kunt: een burn out.

Vermoeidheid door een burn out

Bepaalde mensen met bepaalde karaktereigenschappen hebben een verhoogd risico op het ontwikkelen van serieuze overspannenheid en burn out klachten:

  • Mensen met een groot verantwoordelijkheidsgevoel
  • Mensen die niet snel hulp vragen
  • Mensen die hoge eisen aan zichzelf stellen
  • Mensen die moeite hebben met het uiten van gevoelens
  • Mensen die moeilijk ‘nee kunnen’ zeggen
  • Mensen die niet snel tevreden zijn met hun eigen presteren

Al deze factoren kunnen eraan bijdragen dat mensen teveel hooi op hun vork nemen en op een bepaald punt aan hun eigen limieten voorbij gaan.

Verschil burn out en depressie

De symptomen van een burn out hebben hier en daar overlap met de symptomen van een depressie. Ook komen een burn out en een depressie soms, maar lang niet altijd, samen voor. Bij beide aandoeningen heb je moeite om simpele dingen gedaan te krijgen en kan het lijken alsof al het plezier uit je leven verdwenen is.

Het voornaamste verschil tussen een burn en een depressie zit in de beleving van de lethargische toestand: bij een burn out wil je misschien wel van alles, maar lukt het je simpelweg niet doordat je mentaal en/of lichamelijk uitgeput bent. Een depressie kenmerkt zich door een somber en vaak nutteloos gevoel: je hebt daadwerkelijk geen zin of reden om dingen te ondernemen.

  • Snel, vaak en lang vermoeid (zowel lichamelijk als geestelijk)
  • (Ernstige) slaapproblemen
  • Veranderlijke stemmingen
  • Regelmatig piekeren en zorgen maken
  • Concentratie- en/of geheugenproblemen
  • Prikkelbaar en snel geïrriteerd
  • Overgevoelig voor geluid en drukte
  • Lichamelijke klachten (hoofdpijn, duizeligheid, misselijkheid, spierpijn)

Ik heb klachten die lijken op een burn out, wat moet ik doen?

Vaak voel jij zelf het beste aan hoe het met je gaat. Als je twijfelt of je misschien een burn out hebt, dan zijn er ieder geval al meerdere tekenen geweest dat je last hebt van oververmoeidheid en dat bepaalde dingen in je leven niet zo makkelijk gaan als ze horen te gaan.

klachten tijdens een burn out

Neem deze signalen altijd serieus! Het kan zijn dat je het lastig vind om te erkennen dat er een probleem is ontstaan, of misschien ben je bang dat je werkgever, partner of vrienden het lastig vinden dat je even niet zo lekker in je vel zit en minder goed in staat bent om te ‘leveren’ wat je normaal gesproken wel kunt.

Het is altijd beter om deze zaken bespreekbaar te maken, dan te doen alsof er niets aan de hand is en maar weer door te gaan. Je werkgever en directe omgeving hebben er uiteindelijk meer aan dat je aan de bel trekt en ruimte krijgt om aan het probleem te werken, dan dat je op je tandvlees blijft lopen en uiteindelijk zelfs langer nodig hebt om te herstellen. Het bespreekbaar maken van een burn out kan ook een deel van de stress die je voelt wegnemen.

Luister naar je lichaam en accepteer professionele hulp

Herstellen van een burn out gaat vrijwel altijd beter en makkelijker wanneer je professionele hulp accepteert. Een burn out is ontstaan doordat allerlei processen in je leven, die jij heel normaal vindt, te ver zijn doorgeschoten. Het is dus lastig om zelf te zien waar het fout is gegaan.

Een professionele therapeut of psycholoog kan je helpen om deze punten te herkennen en te leren begrijpen hoe dit heeft geleid tot een burn out. Ook hebben deze professionals allerlei tips, trucs en methoden die je in je dagelijkse leven kunt inzetten om je grenzen te bewaken.

De stap naar professionele hulp kan voelen als een behoorlijke drempel. Er is echter niets waar je je voor hoeft te schamen. Deze professionals zijn er niet om je te veroordelen, maar om je op weg te helpen naar een energiek en gebalanceerd leven.

Opname in een kliniek: de voordelen

In sommige gevallen kan het voordelig voor je zijn om tijdelijk in een andere omgeving te herstellen van een burn out. De prikkels die hebben gezorgd voor het ontstaan van de burn out vallen hierdoor weg, waardoor jij je beter kunt focussen op je herstel.

Daarnaast heeft een burn out in veel gevallen te maken met een hyperfocus op werk, carrière en presteren. Dit kan uitgelegd worden als een vorm van werk- of prestatieverslaving. De symptomen van zo’n verslaving zijn vergelijkbaar met de symptomen van drugs- of gedragsverslavingen, maar ook de behandelmethoden hebben overlap.

Een afkickkliniek is misschien niet de eerste plek waar je aan denkt om te herstellen van een burn out, maar om bovenstaande reden kan het juist van extra toegevoegde waarde zijn om te werken aan je herstel in een omgeving waar alle deskundigheid over destructieve gedragspatronen aanwezig is.

Meerder afkickklinieken in Nederland, maar ook in het buitenland, zijn gespecialiseerd in het behandelen van burn outs. Neem bijvoorbeeld eens een kijkje bij een afkickkliniek in Zuid Afrika

Welke behandelmethoden zijn er?

Een goede burn out behandeling is op maat op jouw afgestemd. Je behandelaar stemt het behandelplan samen met jou af op jouw specifieke behoeften. De kans is groot dat je één van de volgende veelgebruikte behandelmethoden tegenkomt tijdens jouw burn out behandeling:

Cognitieve gedragstherapie

Onbewuste denkpatronen en ingesleten overtuigingen spelen een grote rol in de manier waarop mensen hun dagelijkse leven lijden. Met cognitieve gedragstherapie onderzoek je je gedachtepatronen en gewoontes om erachter te komen welk gedrag heeft geleid tot een burn out.

Valkuilen in je denken worden zo inzichtelijk, waardoor je negatieve of schadelijke patronen kunt doorbreken en vervangen door nieuwe, gezonden gewoontes.

Mindfulness

In het nu leven. Makkelijker gezegd dan gedaan. Mindfulnesstrainingen helpen je om je aandacht bewust op het huidige moment en de huidige situatie te richten. Deze trainingen leren je om dingen die in het hier en nu gebeuren op te merken en bewust te ervaren. Door deze techniek regelmatig toe te passen, zul je merken dat je makkelijker kunt afstappen van piekeren en zorgen over dingen in de toekomst of het verleden.

Oplossingsgerichte therapie

Op basis van je kwaliteiten en sterke punten aan de slag gaan om eventuele problemen in je leven die (veel) stress veroorzaken, pragmatisch aan te pakken. Oplossingsgerichte therapie is een effectieve methode die veel wordt ingezet bij een burn out behandeling. Deze therapie helpt je een boost in je zelfvertrouwen en zelfkennis te krijgen, terwijl je tegelijkertijd je toekomst onder controle krijgt. Dit verlaagt stresslevels en helpt een nieuwe burn out te voorkomen.

Naast deze veelgebruikte behandelmethoden bestaan er nog talloze andere opties. Voel je je prettig bij een lichamelijk gerichte behandelmethode, die je in je sportroutine kunt opnemen, dan kun je bijvoorbeeld met hartcoherentie leren hoe je je ademhaling en hartslag controleert om stress om te zetten in ontspanning.

Balans vinden tijdens een burn out

Hoe lang duurt een burn out behandeling?

Het is erg lastig om aan te geven hoe lang je bezig bent met herstellen van een burn out. Ieder mens zit anders in elkaar en omdat een burn out een complex probleem is, waar vaak verschillende factoren een rol in spelen, is een burn out behandeling altijd maatwerk. Waar de ene persoon zich na enkele weken beter begint te voelen, kan de reïntegratie voor anderen jaren duren.

Hoe voorkom ik een burn out in de toekomst?

Tijdens een burn out behandeling krijg je allerlei handvatten en technieken aangereikt die je helpen om te voorkomen dat je in de toekomst terugvalt in destructieve gedragspatronen die een nieuwe burn out kunnen veroorzaken.

Een belangrijk deel van de behandeling gaat over leefstijlcoaching: je leert waar het eerder mis is gegaan en hoe je op dat punt hebt kunnen komen. Door bewust (mindful) aandacht te besteden aan hoe je je voelt en hoe je leven eruit ziet, leer je bij te sturen waar nodig.

  • accepteer dat je niet altijd alles onder controle kunt hebben;
  • leer keuzes maken en prioriteiten stellen;
  • weet waar je sterke en zwakkere punten liggen en waar je valkuilen liggen;
  • bewaak je vrije tijd en plan ontspanningsmomenten in;
  • durf ook nee te zeggen;
  • verzorg je lichaam goed door gezond te eten, voldoende te bewegen en minimaal 7 uur per nacht te slapen.
VIND KLINIEK

Gebruik onze zoek-tool

Vind een afkickkliniek bij jou in de buurt.