Tramadol

Tramadol bijwerkingen en risico's. De effectieve pijnstiller.

Bij het woord verslaving denken de meeste mensen al snel aan het ongecontroleerde gebruik van alcohol, tabak of drugs. Verdovende, stimulerende en geestverruimende middelen kunnen inderdaad verslavingen opwekken, maar er bestaan ook andere vormen van verslaving.

Zo zijn gedragsverslavingen voor veel mensen een harde realiteit: je kunt verslaafd raken aan bijvoorbeeld gokken, eten, je telefoon en gamen.

Minder snel denken mensen aan medicijnverslavingen. Als een arts een medicijn voorschrijft, zal het wel veilig zijn. Toch?

Helaas is dit te makkelijk gedacht. Er zijn een aantal vormen van veelgebruikte medicatie die lichamelijke afhankelijkheid kunnen veroorzaken. Dit is een vorm van verslaving waarbij je lichaam snel gewend raakt aan een chemische stof.

Stoppen met zo’n medicijn kan vervelende klachten en ontwenningsverschijnselen geven en kan daarom soms erg moeilijk zijn.

Het is vooral oppassen geblazen bij twee categorieën medicatie. De eerste zijn de slaap-, angst- en ontspanningsmedicijnen (benzodiazepinen) zoals lorazepam, diazepam (valium) en alprazolam (xanax).

Ook voorgeschreven pijnmedicatie op basis van opioïden zitten in de gevarenzone. Steeds vaker wordt in de media melding gemaakt van mensen die afhankelijk worden van oxycodon of tramadol.

In de Verenigde Staten en Canada is zelfs sprake van een ware epidemie aan opioïdeverslavingen. Hoe is de situatie eigenlijk in Nederland? Het korte antwoord: zorgwekkend. Zo’n 200.000 Nederlanders gebruiken deze middelen veel te lang, met alle gevolgen van dien.

Wat is tramadol?

Tramadol is een morfine-achtig pijnstillende stof die behoort tot de opioïden, net als andere pijnstillers zoals morfine, oxycodon en methadon. Tramadol is alleen op recept verkrijgbaar en wordt gebruikt als pijnstiller na operaties, bij acute en chronische pijn of bij ernstige pijn.

Tramadol wordt praktisch altijd in de vorm van pillen of capsules gebruikt. Deze tablet met gereguleerde afgifte zorgt dat de pijnstillende werking van tramadol zo’n 4 tot 8 uur aanhoudt, afhankelijk van de dosering.

Opioïden zoals tramadol zorgen snel voor gewenning. Dit houdt in dat een steeds hogere dosis nodig is om hetzelfde pijnstillende of verdovende effect te bereiken. Opioïden werken daarnaast bijzonder sterk werkt op het dopaminesysteem in de hersenen. Hierdoor is de kans op het ontwikkelen van een serieuze verslaving groot, zeker bij gebruik langer dan 2 tot 4 weken.

Tramadol effecten en bijwerkingen

Welke pijnstiller heb ik nodig bij matige tot ernstige pijn?

Kies bij het bestrijden van hevige pijn altijd eerst voor een lichte pijnstiller zoals paracetamol. Geeft dit niet genoeg verlichting, dan kun je een ontstekingsremmende pijnstiller (NSAID) zoals ibuprofen of diclofenac gebruiken.

Wanneer ook deze pijnstillers onvoldoende werken, raadpleeg dan je huisarts. Hij of zij bepaalt of kan worden overgestapt op een pijnstiller op opioïde basis, waarbij tramadol de eerste optie is.

Interacties met andere medicijnen

Tramadol kan wisselwerkingen hebben in combinatie met andere medicatie. Zo versterkt tramadol de versuffende werking van andere medicijnen die het reactievermogen beïnvloeden. Vraag altijd informatie bij je huisarts als je andere medicijnen combineert met tramadol.

Wees erg voorzichtig met de combinatie van tramadol met antidepressiva. In sommige gevallen kan dit tot gevaarlijke situaties lijden, zoals het dodelijke serotoninesyndroom. Ook voor combinaties met antidepressiva geldt dat overleg met een arts altijd noodzakelijk is.

Antibiotica en antischimmel-medicijnen vergroten de kans op ernstige bijwerkingen in combinatie met tramadol.

Het mag duidelijk zijn dat tramadol soms invloed op andere medicatie heeft bij gelijktijdig gebruik. Daarom geldt: overleg en bespreek altijd met je behandelend arts of tramadol voor jou de juiste keuze is en of er een contra-indicatie bestaat met eventuele andere medicatie die je gebruikt.

Is tramadol verslavend?

Je lichaam went snel aan het gebruik van tramadol. Je hebt steeds meer werkzame stof nodig om hetzelfde effect te bereiken. Ook heeft tramadol invloed op het dopaminesysteem in je hersenen.

Het dopaminesysteem is het beloningssysteem van het lichaam: wanneer je een activiteit onderneemt, iets eet of iets presteert waar je blij en gelukkig van wordt, dan wordt dat gevoel veroorzaakt door een toename van dopamine in je hersenen.

Je brein is getraind om gedrag wat dopamine vrijgeeft, en je dus goed laat voelen, te onthouden en te herhalen. Tramadol verhoogt het dopamineniveau in je hersenen kunstmatig, wat ervoor zorgt dat je op de langere termijn steeds meer drang voelt om tramadol te slikken.

Dit proces ligt aan de basis van alle verslavingen. Elke verslaving heeft invloed op het beloningssysteem en de hoeveelheid dopamine in het menselijk brein. Medicijnen en drugs die het dopamineniveau kunstmatig verhogen, behoren hierdoor tot de meest verslavende stoffen.

Alle opiaten, waaronder tramadol, oxycodon en morfine, hebben dit verslavende effect. Niet alleen lichamelijk, maar ook geestelijk door de werking op het dopaminesysteem.

Afkickverschijnselen bij Tramadol

Stop je ineens met het gebruik van Tramadol nadat je het langere tijd hebt gebruik, dan kun je last krijgen van deze ontwenningsverschijnselen:

  • Rusteloosheid
  • Stemmingswisselingen
  • Irritatie
  • Angstige en depressieve gevoelens
  • Verwardheid
  • Hoofdpijn
  • Misselijkheid
  • Zweten
  • Spierpijn
  • Verminderd zicht
  • Slapeloosheid
  • Nachtmerries
  • Verminderde eetlust

Door het gebruik van tramadol rustig af te bouwen, beperk je de mate waarin je last krijgt van deze afkickverschijnselen.

Tramadol afbouwen

Het is bij zowel kort als langdurig gebruik van tramadol verstandig om een afbouwschema te volgen en niet van het ene op het andere moment te stoppen met het gebruik. Doe je dit wel, dan is de overgang voor je hersenen te groot. Dit zorgt voor een verstoorde balans van de chemische stofjes in je brein, wat weer resulteert in vervelende ontwenningsverschijnselen en een grote kans op het terugkeren van je klachten.

Bespreek bij de start van een tramadolbehandeling met je arts hoe het verloop van de doseringen eruit komt te zien en hoe en na hoeveel tijd het gebruik afgebouwd gaat worden.

Hulp bij tramadol gebruik

Heb je problemen met het afbouwen van tramadol, ervaar je psychische klachten of maak je je zorgen over je tramadolgebruik? Neem altijd contact op met je arts en bespreek je zorgen.

In extreme gevallen kun je voor behandeling terecht in een afkickkliniek om onder professionele medische begeleiding je tramadolgebruik af te bouwen. Er zijn meerdere klinieken gespecialiseerd in het behandelen van dit type lichamelijke verslavingen. Via ons overzicht van klinieken vind je snel de meest geschikte optie in jouw regio.

VIND KLINIEK

Gebruik onze zoek-tool

Vind een afkickkliniek bij jou in de buurt.

  • Geraadpleegde bronnen

    - Maté, Gabor. (2018). In the Realm of Hungry Ghosts - Close Encounters with Addiction. Zaltbommel, Nederland: Van Haren Publishing.
    - Mental Health Daily
    - Recovery.org
    - NCBI