Wat is verslaving?

De redactie van AfkickkliniekWijzer legt uit.

Wat is verslaving?

We spreken op afkickkliniekwijzer.nl natuurlijk voortdurend over verslaving, maar wat betekent het woord eigenlijk? En maakt het nog verschil om verslaafd te zijn aan bepaalde middelen of aan bepaalde handelingen?

Er is sprake van een verslaving als je de drang niet meer kunt beheersen tot het gebruik van middelen waar je geestelijk of lichamelijk afhankelijk bent geworden.


Middelen- en gewoontesverslaving


De GGZ hanteert twee verschillende soorten verslavingen. Je kunt verslaafd zijn aan middelen, denk hierbij aan drugs of alcohol die de verslaving in stand houden, en je kunt ook verslaafd zijn aan bepaald gedrag of handelingen. Hierbij neem je geen middel tot je, maar ben je verslaafd aan een gewoonte, bijvoorbeeld gamen, gokken of aan je smartphone. Dit gedrag of de handelingen die je daarbij horen geven een kick, waardoor je deze altijd wilt blijven herhalen.

Alhoewel dit twee verschillende soorten verslavingen zijn, is de uitkomst vaak hetzelfde. Geestelijke en lichamelijke problemen, problemen op het gebied van werk en/of school en problemen met sociale contacten en de financiën spelen bij beide verslavingen een grote rol.

Een verslaving gaat gepaard met een bepaald soort gedrag. Dit wordt ook wel verslavingsgedrag genoemd. Verslavingsgedrag kun je herkennen wanneer je constant bezig bent met het middel of een handeling om een bepaalde genoegdoening te bereiken.

Patroon
Er ontstaat een herhalend patroon wat niet of nauwelijks te doorbreken is. Dit herhalende patroon is van invloed op het functioneren in het dagelijkse leven.

Voor verslaafden is de eerste stap altijd het erkennen van de verslaving. Dit kan soms erg moeilijk zijn. Soms weet een verslaafde wel dat er sprake is van een verslaving, maar wordt deze gedachte bewust onderdrukt.

We zien echter ook vaak genoeg dat een verslaafde zelf niet door heeft dat er sprake is van een verslaving. Kun je als familie of vrienden ook niet doordringen tot de verslaafde om hulp te gaan zoeken? Denk dan eens aan het inschakelen van een professioneel interventionist.

Geestelijke en lichamelijke afhankelijkheid
Een verslaving kan zowel zowel met geestelijke als met lichamelijke afhankelijkheid te maken hebben. Bij geestelijke afhankelijkheid kun je alleen nog maar denken aan het gebruiken van het middel. Hierdoor kun je er eigenlijk niet meer zonder.

Bij lichamelijk afhankelijkheid went je lichaam aan het gebruiken van een middel. Het kan je daarom letterlijk ziek maken als je het middel niet gebruikt.



Uitgelicht



Binnenkort zetten we hier een kliniek in de spotlight.

Verslavende middelen top 10

Het RIVM heeft in 2009 een lijst gemaakt van meest schadelijke drugs in het onderzoek 'Ranking of Drugs'. Hierbij werd gekeken naar de eigenschappen van de drug, de wijze waarop het middel wordt toegediend en de mate van het gebruik. Aan de hand van deze criteria werd een lijst gemaakt van de meest verslavende middelen.

Eigenschappen van de drug
De sterkte en het effect kan per drug verschillen. Bij de ene heb je snel tolerantie en ontwenningsverschijnselen, terwijl dit bij een andere drug veel minder aanwezig is. Iedere drug heeft dus zijn eigen eigenschappen.

Toediening van de drug
Uit onderzoek blijkt dat spuiten of roken sneller tot een verslaving zal leiden dan wanneer je de drugs eet of slikt.

Mate van het gebruik
Hoe vaker je gebruikt, des te sneller de kans op verslaving.

Opvallende afwezige in de top 10 is toch wel XTC. Een drug dat veel gebruikt wordt (onder jongeren) in Nederland. XTC staat op plek 13 van het RIVM onderzoek. Een plek hoger dan paddo's.

Naast deze drie criteria voor het onderdeel verslaving werd er ook gekeken naar acute en chronische giftigheid en sociale schade op zowel het niveau van de verslaafde als de sociale schade op bevolkingsniveau.

Wat opvalt is dat alcohol en tabak hoog scoren op het gebied van giftigheid en sociale schade.

Meest verslavende drugs
De top 10 verslavende middelen ziet er volgens het onderzoek van het RIVM als volgt uit:

1. Heroïne

2. Crack

3. Tabak

4. Methamfetamine

5. Cocaïne

6. Alcohol

7. Amfetamine

8. Benzodiazepinen (kalmeringsmiddelen)

9. GHB

10. Cannabis

Bovenaan: Alcohol en tabak

Wanneer we kijken naar acute en chronische giftigheid en sociale schade op individueel en bevolkingsniveau dan valt de hoge plek van alcohol op.

Alcohol scoorde met name hoog op acute en chronische giftigheid, terwijl het bij de sociale schade op bevolkingsniveau zelfs bovenaan staat, boven alle andere middelen. Op individueel niveau staat alcohol op de derde plek.

Ook tabak staat erg hoog op de lijst. Nummer drie op de algemene verslavingsranglijst, maar nummer één als het gaat om chronische toxiciteit. Op het gebied van sociale schade op bevolkingsniveau staat tabak op de tweede plek achter alcohol.