Modafinil

Modafinil: Een prestatieverhogende drug

Wat is modafinil?

Modafinil is een medicijn dat het centrale zenuwstelsel stimuleert. Het wordt gebruikt om slaapstoornissen zoals narcolepsie te behandelen. Narcolepsie is een aandoening waarbij mensen overdag plots in slaap kunnen vallen, ook al zijn ze verder gezond hebben ze genoeg slaap gehad.

Modafinil houdt mensen met dit type slaapstoornis de hele dag wakker en alert. In Nederland mag modafinil alleen op doktersrecept gebruikt worden. Zo vindt het gebruik plaats onder toezicht van een medische professional.

Geen overbodige luxe, gezien stimulerende medicijnen serieuze bijwerkingen kunnen geven en er een verhoogde kans bestaat op het ontwikkelen van afhankelijkheid (verslaving).

DIRECT IEMAND AAN DE LIJN?

Bel voor advies

bel 020 - 225 1205
Bereikbaar tot 17:00 uur

In de Verenigde Staten wordt modafinil ook voorgeschreven aan mensen die in ploegendiensten werken en op onregelmatige basis nachtdiensten moeten draaien. Daarnaast gebruikte het Amerikaanse leger modafinil om piloten van gevechtsvliegtuigen lang wakker en scherp te houden tijdens missies.

Wat is modafinil?

Hoe werkt modafinil?

Het is niet volledig bekend hoe modafinil precies aan zijn wakkerheid-bevorderende werking komt, al zijn de basismechanismen goed in kaart gebracht. Andere medicijnen die gebruikt worden tegen narcolepsie klachten, zoals Ritalin, Concerta en dexamfetamine, werken net een beetje anders dan modafinil.

Modafinil verhoogt de beschikbaarheid van bepaalde chemische stofjes (neurotransmitters) in de hersenen. Deze chemische stofjes zorgen dat bepaalde hersengebieden actief of inactief worden en in meer of mindere mate met elkaar in contact staan.

Modafinil verhoogt de aanmaak van dopamine en glutamaat, twee neurotransmitters die verband houden met verhoogde activiteit. Daarnaast verminderd het de aanwezigheid van de neurotransmitter GABA. Dit chemische stofje staat bekend om zijn vermogen om de hersenen in balans te houden en overactieve hersengebieden af te remmen.

Verschil met ritalin, concerta en dex

Andere medicatie, zoals Ritalin, Concerta en dexamfetamine, zorgen ook voor meer dopamine, glutamaat en andere stimulerende neurotransmitters. Dit gebeurt echter op een andere manier: niet de aanmaak wordt gestimuleerd, maar de afbraak wordt afgeremd.

Op deze manier hebben modafinil en vergelijkbare medicijnen dezelfde effecten, maar andere werkingsmechanismen en bijwerkingen.

Modafinil als prestatieverhogende drug

Net als ritalin en dexamfetamine hebben ook studenten modafinil inmiddels ontdekt als prestatiebevorderend middel. De Nederlandse Douane heeft in de afgelopen twee jaar meer dan 400 onderscheppingen van illegale medicijnen en geneesmiddelen gedaan waarbij modafinil werd aangetroffen.

De populariteit van modafinil als steuntje in de rug bij het leren en studeren lijkt dus flink te groeien, al ontbreken harde cijfers. Het middel is online makkelijk (maar illegaal) te bestellen.

Modafinil als prestatieverhogende drug

Smart drugs

Modafinil lijkt niet alleen goed te werken als middel om lang wakker, scherp en alert te blijven, maar zou ook cognitieve prestaties verbeteren. Dit houdt in dat gebruikers makkelijker verbanden kunnen leggen, sneller complexe problemen kunnen oplossen en een beter algeheel denkvermogen zouden krijgen van het middel.

Middelen die dit soort cognitieve prestaties verbeteren en de hersenfunctie bevorderen worden ook wel ‘nootropica’ genoemd. Je kunt dit type stoffen zien als een soort intellectuele doping. Extracten van verschillende planten en paddestoelen zouden nootropische effecten hebben, zoals de pruikzwam (lion’s mane) paddestoel en de wortels van de ginseng plant.

Nootropica worden, zeker online, ook wel smartdrugs genoemd en hebben op de digitale snelweg talloze gezworen aanhangers en liefhebbers, die overtuigd zijn van de kwaliteiten van deze middelen. Volgens hen hebben deze middelen ‘de capaciteit om het volledige potentieel van onze hersenen te gebruiken’. Wie de film Limitless heeft gezien, snapt het idee.

Is Modafinil een werkende smartdrug?

Of smartdrugs daadwerkelijk de hersenfunctie verbetert is een interessante discussie. De wetenschap is éénduidig: van de meeste middelen zijn deze effecten niet of slechts in beperkte mate aangetoond. Het lijkt er vooral op dat smartdrugs stoffen zijn die door slimme marketing goed verkocht worden.

Toch lijkt modafinil hier een uitzondering op te zijn. Onderzoekers van de universiteiten van Harvard en Oxford zeggen dat modafinil de besluitvaardigheid kan bevorderen, evenals het probleemoplossend vermogen. Als klap op de vuurpijl neemt ook de creativiteit van gebruikers aantoonbaar toe.

De bijwerkingen van modafinil

Bijwerkingen en gevaren van modafinil

Stimulerende drugs en medicijnen, oftewel ‘uppers’ zoals speed, cocaïne en Ritalin, hebben doorgaans flinke en potentieel gevaarlijke bijwerkingen. Een verhoogde bloeddruk, hoge hartslag en nervositeit zijn typisch voor deze middelen.

Modafinil heeft, ondanks vergelijkbare oppeppende effecten, deze bijwerkingen niet. De onderzoekers van Harvard en Oxford stellen dat modafinil veilig te gebruiken is op de korte termijn, weinig bijwerkingen kent en er geen lichamelijke gewenning of afhankelijkheid ontstaat. Over de gevaren op de lange termijn is nog weinig bekend.

  • Hoofdpijn
  • Droge mond
  • Lichamelijke onrust
  • Irritatie en agressie naar andere mensen
  • Verminderd libido
  • Verminderde sociale interesse

Modafinil vermindert de werking van de anticonceptiepil. Vrouwen die met enige regelmaat modafinil gebruiken, doen er dus goed aan om niet volledig te vertrouwen op het gebruik van de pil en andere voorzorgsmaatregelen te nemen, zoals het gebruik van een condoom.

Is modafinil verslavend?

Het is mogelijk dat modafinil geestelijke verslaving kan veroorzaken. Dit houdt in dat gebruikers die regelmatig modafinil als prestatieverhogend middel gebruiken, op een bepaald moment denken dat ze niet meer goed kunnen presteren zonder modafinil.

Dit type verslaving is goed behandelbaar onder professionele begeleiding van een verslavingstherapeut of psycholoog. Mocht je het gevoel hebben geen weerstand te kunnen bieden aan de verleiding om vrijwel altijd modafinil te gebruiken tijdens je studie of werk, wees dan eerlijk tegen jezelf en erken dat er een geestelijke verslaving is ontstaan.

Modafinil lijkt geen lichamelijke verslaving te veroorzaken. Dit houdt in dat er geen gewenning ontstaat: je lichaam heeft niet steeds meer werkzame stof nodig om dezelfde effecten te ervaren. Ook ontstaan er geen ontwenningsverschijnselen wanneer het gebruik van modafinil na langere tijd wordt gestopt.

Wat te doen bij problemen met het gebruik van modafinil?

Maak jij je zorgen over jouw modafinil gebruik, of gebruik je al langere tijd onafgebroken en heb je het gevoel niet te kunnen stoppen? Neem dan contact op met je huisarts. Hij of zij is je vertrouwenspersoon en je eerste aanspreekpunt op weg naar professionele hulp.

Je kunt ook kiezen voor een tijdelijke opname in een afkickkliniek, waar je op een veilige manier en onder medische begeleiding, de afhankelijkheid kunt aanpakken.

Een opname in een afkickkliniek is een grote stap, maar geeft vaak wel de beste kans op een succesvol herstel. Gebruik de knop ‘Klinieken’ bovenaan deze pagina om in contact te komen met een kliniek in jouw regio. Jouw probleem, jij als persoon en jouw herstel staan altijd centraal.

Home

Help jezelf of iemand anders!

Denk je dat je hulp nodig hebt? Neem contact op met je huisarts.