Stoppen met drugs: Eerste stappen en behandelingsopties

Jaarlijks volgen meer dan 50.000 Nederlanders een verslavingsbehandeling, volgens cijfers van het Landelijk Alcohol en Drugs Informatie Systeem (LADIS). Er zijn echter honderdduizenden (probleem)gebruikers die niet weten hoe ze veilig kunnen stoppen met drugs of nog weigeren om hulp te zoeken. Op deze pagina lees je wat de eerste stappen zijn om een drugsverslaving aan te pakken en hoe herstel eruit ziet. We bespreken populaire en effectieve behandelingsopties, leggen uit wat de risico’s zijn per drugssoort en geven concrete tips om een leven na verslaving op te bouwen.

Wat is een drugsverslaving?

Een drugsverslaving is een chronische aandoening waarbij iemand geen controle (meer) heeft over het gebruik van drugs en niet kan stoppen, ondanks de negatieve gevolgen voor de gezondheid, relaties en het eigen functioneren. Een drugsverslaving kan verschillende effecten op het lichaam en de geest hebben, waaronder permanente schade aan vitale organen, het ontwikkelen van psychische stoornissen en gedragsveranderingen door structurele aanpassingen in de hersenen, volgens onderzoekers van het National Institute on Drug Abuse in een studie in Neuropsychopharmacology.

Veelvoorkomende drugsverslavingen zijn:

• Cocaïneverslaving
• Cannabisverslaving
• Opiatenverslaving
• Speed verslaving
• Psychedelica verslaving (waaronder LSD en paddo’s)
• GHB-verslaving

Waarom is stoppen met drugs belangrijk?

Stoppen met drugs is belangrijk omdat het helpt met een begin van een oplossing van alle problematiek die langdurig drugsgebruik veroorzaakt. Overmatig drugs gebruiken zorgt voor grote gezondheidsproblemen. Zo kan het leiden tot ernstige hartproblemen, lever- en nierschade en psychische stoornissen zoals psychose. Ook heeft een drugsverslaving grote impact op je omgeving en eigen functioneren. Het leidt bijvoorbeeld tot verslechterde relaties en kan je in de schulden storten wanneer je een baan verliest of een studie niet afmaakt. Volgens Amerikaans onderzoek uit 2020 in Substance Use & Misuse heeft een groot deel van de langdurige drugsgebruikers financiële problemen. Door te stoppen met drugs zet je een eerste stap naar een oplossing van al deze problematiek.

Waarom is stoppen met drugs zo moeilijk?

Stoppen met drugs is zo moeilijk doordat de stoffen in drugs je brein veranderen. Er zijn verschillende ‘neurobiologische’ veranderingen die het stoppen lastig maken. Allereerst zorgen veel drugs dat het beloningssysteem in je hersenen anders werkt. Je krijgt dan niet meer voldoende dopamine van normale beloningen. Hierdoor hebben je hersenen een intense drang om weer te gebruiken. Dit heet ook wel cravings.

Langdurig gebruik van drugs tast ook hersengebieden aan die belangrijk zijn voor je impulscontrole en zelfbeheersing, zoals de prefrontale cortex. Dit maakt het moeilijker om de verleiding te weerstaan om toch weer te gebruiken. Daarnaast zorgt langdurig drugsgebruik dat je amygdala overactief wordt, wat zorgt voor heftige angst- en stressgevoelens. Drugs kunnen helpen om hier tijdelijk aan te ontsnappen. Wanneer je echter stopt met drugs, is het vooral aan het begin lastig om sober te dealen met deze heftige gevoelens.

Experts en cijfers over stoppen en terugval

Veel verslavingsexperts onderstrepen de grote uitdaging dat met drugs stoppen is. Hoewel motivatie om te stoppen belangrijk is, spelen er ook andere factoren. De directeur van het National Institute on Drug Abuse (NIDA), Nora Volkow, stelt bijvoorbeeld: “stoppen met verslaving is niet alleen een kwestie van wilskracht, omdat het een complexe hersenziekte is.” Ook de cijfers laten dit zien. Terugval komt namelijk veel voor. Percentages variëren per drug, maar het terugvalpercentage van gestopte gebruikers kan oplopen tot wel 75%, volgens een studie uit 2014 in The Addictive Behaviors.

Het is daarom belangrijk dat je terugval ziet als een kans om te leren en te groeien, in plaats van als een reden om je herstel op te geven. Verslaving is een chronische ziekte. Veel ervaringsdeskundigen geven aan dat ze “in herstel zijn”, in plaats van te stellen dat ze genezen zijn. Denk bijvoorbeeld aan bekende ervaringsdeskundigen zoals Peter ter Horst en Mark Lettinga. Door actief te blijven werken aan je geestelijke en lichamelijke toestand, met professionele begeleiding, kun je het stoppen met drugs volhouden en de gevolgen van een terugval beperken.

Wat zijn de voordelen van stoppen met drugs?

De voordelen van stoppen met drugs zijn divers en beginnen al een paar dagen nadat je gestopt bent. Het varieert wel hoe snel je lichamelijk en mentale herstel begint. Wetenschappers delen het herstel na het stoppen met drugs vaak op in drie periodes:

• Herstel na een paar dagen: Met een lichte verslaving ervaar je vaak al na een paar dagen meer energie en kun je beter slapen. Bij een zware verslaving is de ontwenning langer en duurt het gemiddeld 7-10 dagen voordat je verbeteringen begint te merken.
• Herstel binnen een paar weken/maanden: Op de langere termijn worden de voordelen van het stoppen met drugs steeds duidelijker. Na een paar weken zul je duidelijke verbetering merken van je spijsvertering en eetlust. Ook begint rond deze tijd je longfunctie te herstellen (als je rookte of vapete). Verder nemen negatieve gevoelens en gedachten nemen af en heb je minder last van stemmingswisselingen. Dit komt onder meer doordat de amygdala in je hersenen niet meer overactief is.
• Herstel binnen een paar jaar: Na een jaar of langer zal je lichaam pas echt het maximale potentiële herstel bereiken. Dit betekent in veel gevallen een volledig herstel van de hersenfunctie. Ook zal je immuunsysteem weer optimaal werken. Daarnaast vermindert je eerdere hoge risico op hart- en vaatziekten, kanker en andere ernstige aandoeningen.

Verbeterde levensverwachting en andere gezondheidsvoordelen

Er is nog onvoldoende onderzoek gedaan naar de impact van stoppen op een verbeterde levensverwachting. Wel weten we hoe alcohol- en drugsgebruik zorgen voor een lagere levensverwachting. Uit een bekende studie in 2018 in The Lancet blijkt bijvoorbeeld dat voor mensen die meer dan 350 gram alcohol drinken per week (ongeveer 25 standaardglazen alcohol), de levensverwachting met 5 jaar of meer afneemt. Met drugs stoppen zorgt dat lichamelijke klachten niet verergeren, van hart- en vaatziekten tot ernstige schade aan je nieren en lever. In sommige gevallen kan bestaande schade langzaam herstellen, bijvoorbeeld aan de lever.

Psychische en sociale voordelen

Stoppen met drugs heeft ook verschillende psychische voordelen. Uit een studie door Amerikaanse neurobiologen in Cell uit 2015 blijkt dat dopaminereceptoren in de hersenen herstellen na het stoppen met drugs. Dit helpt bij het verminderen van depressieve gedachten. Ook ervaar je minder angst en stress wanneer het stress-systeem in je brein niet telkens wordt geactiveerd door drugs. Mogelijke geldzorgen nemen ook af doordat je geen geld meer hoeft uit te geven aan drugs. Extra geld sparen heeft een positief effect op je mentale gezondheid, volgens een studie uit 2024 van de Universiteit van Bristol.

Op sociaal gebied zorgt het stoppen met drugsgebruik voor verbeterde relaties. Je kunt beter communiceren en toont meer empathie zonder drugs, volgens hersenwetenschapper Rita Goldstein in een studie in Nature Reviews Neuroscience. Ook krijg je een positiever zelfbeeld, waardoor je meer gezonde sociale interacties hebt.

Hoe weet je of je klaar bent om te stoppen?

Je weet of je klaar bent met stoppen via het model van gedragsverandering van psychologen James Prochaska en Carlo Di Clemente. Dit model legt verandering van gedrag uit als meerdere fases in een proces. Door te begrijpen in welke fase je zelf zit, weet je of je klaar bent om daadwerkelijk je geestelijke en lichamelijke verslaving aan drugs te stoppen. Het is normaal als je eerst een dubbel gevoel hebt over het stoppen met drugs. Veel mensen besloten drugs te gebruiken vanwege bepaalde voordelen en zagen pas later de nadelen van het gebruik in.

Hieronder leggen we per fase uit wat deze inhoudt en wat je kunt doen om je motivatie te versterken:

1. Fase van voorbeschouwen: Je bent je niet bewust van de problematiek en denkt er niet over na om te stoppen. Tip: Verzamel informatie over de risico’s van drugsgebruik en praat met mensen die gestopt zijn.
2. Fase van beschouwen: Je ziet het probleem in en begint de voor- en nadelen af te wegen van stoppen met het verslavend middel. Tip: Probeer een lijst met voor- en nadelen op te stellen voor meerdere levensgebieden, zoals je gezondheid, relaties en werk.
3. Fase van voorbereiden: Je hebt besloten om binnenkort te stoppen en zoekt informatie en steun om je hierbij te helpen. Tip: Stel concrete en meetbare doelen op, zoals “ik ga deze week 2 steunbijeenkomsten bezoeken” in plaats van “ik ga hulp zoeken”.
4. Fase van actie: Je bent bezig met stoppen en maakt veranderingen in je gedrag. Tip: Focus op het opbouwen van een routine met regelmatige lichaamsbeweging, gezonde voeding en voldoende slaap.
5. Fase van volhouden: Je houdt je gedragsveranderingen vast, voorkomt terugval en zorgt dat je nieuwe gedrag “geïntegreerd” wordt in je leven. Tip: Probeer een checklist op te stellen met regelmatige evaluaties om je voortgang bij te houden en eventueel aanpassingen te maken.
6. Fase van beëindiging: Je hebt geen last meer van cravings en bent er van overtuigd dat je niet meer terugvalt in je verslaving. Tip: Zorg dat je altijd een terugvalpreventieplan klaar hebt liggen, voor het geval dat.

Wat gebeurt er met je lichaam als je stopt met drugs?

Als je stopt met drugs gebeurt er met je lichaam meerdere dingen. Deze veranderingen kun je verdelen in periodes. Bij de meeste drugs zijn vooral de eerste dagen na het stoppen erg zwaar. Je krijgt dan zowel lichamelijk als geestelijk klachten, zoals heftig zweten, vermoeidheid en angstgevoelens. Na ongeveer een week verdwijnt het merendeel van de lichamelijke symptomen. Vaak houden de psychische klachten het langst aan, soms wel maandenlang.

Een gemiddelde tijdlijn van veranderingen in je lichaam nadat je stopt met drugs is:

• De eerste 24 uur – paar dagen: Bij verschillende drugs zullen binnen 8-24 uur nadat je gestopt bent ontwenningsverschijnselen optreden. Denk bijvoorbeeld aan kortwerkende opiaten (heroïne en fentanyl). Voor stimulerende middelen zoals cocaïne en crystal meth zul je vaak al binnen 6-12 uur last krijgen van de lichamelijke ontwenning. Bij andere drugs, zoals sterke kalmeringsmiddelen (benzo’s), beginnen deze ontwenningsverschijnselen na ongeveer een dag of langer.
• Na een week: Rond deze tijd nemen de klachten geleidelijk af. Hoe snel dit gaat hangt onder meer af van de ernst van de verslaving en het type drug. Psychische klachten houden vaak wel aan. Soms nemen ze zelfs toe in intensiteit. Je kunt last krijgen van angst, depressie en een sterk verlangen om weer te gebruiken. Ook komen slapeloosheid en concentratieproblemen veel voor. Het risico op terugval is in deze fase erg hoog, nadat je al een week lang fysiek en mentaal hebt moeten afzien.
• Na een maand: Vrijwel alle lichamelijke ontwenningsverschijnselen zijn na een maand volledig verdwenen. Ook zullen de psychische klachten bij de meeste mensen flink zijn afgenomen. Het herstel van het lichaam is nu echt op weg en de balans van neurotransmitters in je hersenen begint te normaliseren. Wel kun je nog regelmatig last hebben van cravings.
• Na een jaar: Je lichaam en hersenen zijn grotendeels hersteld. Je kunt weer normaal genieten van beloningen zoals een fijn gesprek of een lekkere maaltijd. Toch blijft er de kans op terugval en cravings. Het is daarom belangrijk dat je blijft werken aan het opbouwen van een gezond en stabiel leven zonder drugs.

Afkickverschijnselen per type drugs

Veel voorkomende afkickverschijnselen per type drugs zijn:

• Opiaten (bijv. heroïne, fentanyl en oxycodon)
  • Heftige spierpijn en krampen
  • Veel zweten, rillingen en koorts
  • Misselijkheid, overgeven en diarree
  • Slapeloosheid en niet in staat zijn om tot rust te komen
  • Angst, prikkelbaarheid en depressieve gevoelens
• Stimulanten (bijv. cocaïne, methamfetamine en XTC)
  • Intens gevoel van vermoeidheid en uitputting
  • Angst en depressieve gevoelens
  • Snel prikkelbaar en opgewonden/agressief
  • Slapeloosheid of juist overmatige slaperigheid
  • Verhoogde eetlust
  • Sterke cravings
• Slaappillen of kalmeringsmiddelen (bijv. temazepam, diazepam en Xanax)
  • Angst en paniekaanvallen
  • Heftige, intense dromen/nachtmerries en slapeloosheid
  • Spierpijn en krampen
  • Trillen en bevende handen
  • Prikkelbaarheid en snel opgewonden
  • Soms epileptische aanvallen
• Cannabis
  • Angst en depressieve gevoelens
  • Prikkelbaarheid en snel gefrustreerd raken
  • Slapeloosheid en zeer levendige dromen
  • Problemen met je concentratie
  • Verminderde eetlust

Waarschuwingen om op te letten

Ontwenningsverschijnselen zijn vaak vervelend, maar meestal niet gevaarlijk of levensbedreigend. Toch is er altijd het risico op het ontwikkelen van gevaarlijke symptomen. Een detox onder medische begeleiding heeft daarom altijd de voorkeur, ook bij milde verslavingsproblemen. Zoek direct medische hulp wanneer je last hebt van de volgende klachten:

• Epileptische aanvallen
• Ernstige depressie of suïcidale gedachten
• Hevige pijn of oncontroleerbaar braken
• Extreme verwardheid of hallucinaties

Hoe kun je veilig stoppen met drugs?

Je kunt veilig stoppen met drugs door vooraf informatie op te zoeken en waar nodig medische begeleiding in te schakelen. Cold turkey stoppen wordt door artsen meestal afgeraden. De risico’s hiervan variëren per middel. Vaak ontstaan meer gevaarlijke klachten. In sommige gevallen kunnen deze levensgevaarlijk zijn.

Bij opiaten is er bijvoorbeeld een groot risico op een zeer heftige ontwenning wanneer je plotseling stopt. Dit kan indirect leiden tot een overdosis. Gebruikers willen dan dat de ontwenningsverschijnselen verdwijnen en gebruiken weer, terwijl hun lichamelijke tolerantie niet hetzelfde is. Ook bij medicatie zoals benzodiazepinen is cold turkey stoppen onveilig. Je kunt dan last krijgen van heftige ontwenningsverschijnselen, waaronder zelfmoordgedachten en epileptische aanvallen.

Afbouwschema’s en medicijnen voor de ontwenning

Voor opiaten en antidepressiva wordt vaak een afbouwschema gebruikt. Je bouwt dan over een periode van een paar maanden de dosering af, totdat je helemaal kunt stoppen met het gebruik. Dit schema wordt opgesteld door een huisarts of verslavingsarts. Tijdens het afbouwen krijg je begeleiding van je arts. Wanneer je last krijgt van te heftige ontwenningsverschijnselen, wordt het afbouwschema hierop aangepast.

Soms wordt ook medicatie voorgeschreven om te helpen bij ontwenningsverschijnselen. Voor een verslaving aan opiaten worden vaak methadon en buprenorfine gebruikt. Bij alcoholverslaving helpen naltrexon en acamprosaat. Bij benzo’s kan een langer werkend medicijn helpen, zoals diazepam. Voor stimulerende drugs is er geen specifieke medicatie beschikbaar. Wel kan een arts antidepressiva of antipsychotica voorschrijven om te helpen bij bepaalde psychische symptomen.

Wanneer ambulante behandeling of een klinische detox?

Ambulante behandeling of een klinische detox hangt af van de ernst van de verslaving, je thuissituatie en je verslavingsgeschiedenis. Een ambulante detox is vooral geschikt bij milde ontwenningsverschijnselen en een stabiele thuissituatie. Een begeleide detox in een kliniek wordt aanbevolen bij ernstige ontwenningsverschijnselen, risico op complicaties en een onstabiele thuissituatie. Ook voor mensen met een dubbele diagnose is een klinische detox aan te raden.

Wat zijn de eerste stappen om te stoppen met drugs?

De eerste stappen om te stoppen met drugs beginnen met de erkenning dat er sprake is van een probleem en dat iemand de noodzaak inziet om hier behandeling voor te zoeken. Met drugs stoppen na langdurig gebruik vereist namelijk meestal professionele hulp en ondersteuning, volgens D. Gerstein et al. in New England Journal of Medicine. Iemand die wilt stoppen met drugs, kan tijdens de ontwenningsfase ernstige gezondheidsrisico’s lopen zonder medisch toezicht. Ook is een poging tot afkicken meestal succesvoller onder professionele begeleiding, zeker bij intensieve programma’s volgens een veel geciteerde studie uit 2005 in Addiction.

De eerste stappen om te stoppen met drugs zijn:

1. Erkenning en motivatie: Iemand moet een probleem met drugs erkennen en de motivatie vinden om dit probleem aan te pakken.
2. Professionele hulp zoeken: Medisch personeel of verslavingszorgmedewerkers moeten beoordelen en advies geven over hoe het problematische drugsgebruik kan worden gestopt (zoals ambulante behandeling of de noodzaak voor poliklinische opname).
3. Plan voor behandeling opstellen: Na het inwinnen van advies, kan een concreet plan worden opgesteld om te stoppen met drugs gebruiken. Denk aan het aanmelden voor opname in een verslavingszorginstelling.
4. Voorbereiden op de uitdagingen van ontwenning: In voorbereiding op het stoppen met drugs en de fase van ontwenning, kan iemand zijn leefgewoonten in de dagen of weken hiervoor aanpassen, steun zoeken bij mensen in de omgeving en triggers actief vermijden.

Wat zijn de behandelingsopties om te stoppen met drugs?

Behandelingsopties om te stoppen met drugs kunnen verschillende benaderingen omvatten. Meestal begint een behandeling met detoxificatie, een proces waarbij het lichaam vaak enkele dagen of weken lang lichamelijk afkickt van de gebruikte verdovende middelen. Na deze acute interventie volgt volgens T. Mark et al. in Journal of Substance Abuse Treatment een fase van herstel door (intensieve) therapie en behandeling, waarna de verslaving uiteindelijk ‘onderhouden’ moet worden door bijvoorbeeld nazorg en deelname aan zelfhulpgroepen.

Detox en medisch ondersteunde ontwenning

Een drugs detox is meestal de eerste stap om te stoppen met drugs. Dit is een proces waarbij iemand een periode lang geen drugs gebruikt en het lichaam zo zuivert van de schadelijke stoffen die zich in het systeem hebben opgehoopt. Op die manier wordt de lichamelijke afhankelijkheid afgebouwd. Tijdens dit proces van ontwenning ervaart iemand vaak enkele dagen of weken uiteenlopende afkickverschijnselen. Een detox vindt bij voorkeur plaats onder medische begeleiding vanwege de gezondheidsrisico’s van sommige heftige ontwenningsverschijnselen en de ondersteunende rol die het personeel kan bieden, volgens een Noorse studie uit 2014 in Addiction.

Programma’s en centra voor verslavingsherstel

Een drugs detox kan onderdeel uitmaken van een breder, intensief behandelprogramma in een speciale afkickkliniek, luxe afkickkliniek of centrum voor verslavingszorg. Voor een dergelijk behandeltraject is meestal tijdelijke opname voor enkele weken of maanden vereist. Wanneer de lichamelijke afhankelijkheid aan verdovende middelen is behandeld, volgt behandeling van de geestelijke verslaving en mogelijk onderliggende problemen die bijdragen aan de verslaving en het drugsgebruik.

Therapieën en counseling

Verschillende therapieën kunnen worden gebruikt om verslavingsgedrag aan te pakken, zoals cognitieve gedragstherapie (CGT), motiverende gespreksvoering en groepstherapie. Counseling en therapieën richten zich op het identificeren en veranderen van destructieve gedachten, emoties en gedragspatronen die het drugsgebruik bevorderen. Ook kunnen mogelijk onderliggende problemen en co-morbide aandoeningen via therapie worden behandeld, volgens S. Sacks et al. in Journal of Substance Abuse Treatment. Therapie en counseling kunnen binnen een intensief behandelprogramma in een verslavingszorginstelling worden gevolgd of op ambulante basis, waarbij iemand thuis blijft wonen en enkele keren in de week of maand sessies volgt.

Medicamenteuze behandelingen

Medicijnen kunnen worden voorgeschreven tijdens een detox of in het langdurige herstelproces van een drugsverslaving. Ze helpen om ontwenningsverschijnselen te verminderen, cravings te beheersen en terugval te voorkomen. Een behandelaar bepaalt in overleg met de cliënt of medicatie noodzakelijk is en op welke wijze.

Bij sommige drugsverslavingen wordt regelmatig een medicamenteuze behandeling aangeboden, zoals methadon of buprenorfine voor een opiatenverslaving. Deze vervangende therapie helpt iemand om het drugsgebruik stapsgewijs te minderen zonder ernstige gezondheidsproblemen.

Hoe belangrijk is je omgeving bij het stoppen met drugs?

Je omgeving is ontzettend belangrijk bij het stoppen met drugs. Onderzoek toont aan dat mensen met steun uit de omgeving een grotere kans hebben op succesvol herstel. Volgens een studie uit 2015 in International Journal of High Risk Behaviors & Addiction helpt sociale steun met het verminderen van stress, het bieden van emotionele steun en het stimuleren van gezonde gedragsveranderingen.

Als naasten kun je onder meer helpen bij praktische zaken, zoals boodschappen doen of koken. Ook is het bieden van een luisterend oor belangrijk voor emotionele steun. Tegelijkertijd is het belangrijk om grenzen te stellen en goed voor jezelf te zorgen. Anders is er het gevaar van codependency. Dit zijn schadelijke relatiepatronen die een verslaving in stand helpen houden. Hier kun je samen in behandeling voor gaan, bijvoorbeeld met gezinstherapie of systeemtherapie.

Afkicken in het buitenland met omgeving

Bij afkicken in het buitenland is vaak de vraag welke rol je omgeving kan spelen. Afkickklinieken in Zuid-Afrika zijn bijvoorbeeld fysiek erg ver van huis. Volgens Franse onderzoekers in Frontiers in Public Health kun je echter ook via bijvoorbeeld videobellen dezelfde voordelen van sociale steun uit je omgeving krijgen. Daarnaast bieden gespecialiseerde klinieken in het buitenland vaak gerichte therapie en ondersteuning waarbij familieleden worden betrokken.

Wat is de rol van steunnetwerken bij het stoppen met drugs?

Steunnetwerken spelen een belangrijke rol bij het stoppen met drugs. Zo geven ze iemand ruimte voor het delen en verwerken van ervaringen, bieden ze emotionele ondersteuning en sociale afleiding en dienen ze als bronnen van hulp bij herstel. Volgens een Italiaans onderzoek uit 2016 in International Journal of Drug Policy hebben steunnetwerken daarnaast ook een cruciale rol in het voorkomen van terugval in een later stadium.

Steunnetwerken kunnen verschillende vormen aannemen. Een persoonlijk netwerk van familie en vrienden kan een belangrijke rol spelen in het ondersteunen van iemand die wil stoppen met drugs en ook latere nazorg verstrekken. Speciale gemeenschappen en groepen voor (online) zelfhulp kunnen iemand helpen met het vinden van geschikte zorg en een platform bieden voor het delen van ervaringen met lotgenoten. Steunnetwerken vormen zo een goede aanvulling op professionele ondersteuning en counseling.

Wat zijn de afkickverschijnselen van drugs?

Afkickverschijnselen van drugs zijn onder meer hoofdpijn, slecht slapen, stemmingswisselingen, spierpijn en misselijkheid. Afkickverschijnselen kunnen echter sterk variëren. Verschillende soorten drugs worden namelijk gelinkt aan specifieke lichamelijke, psychische en emotionele symptomen, volgens onder meer M. Sofuoglu et al. in Addictive Behaviors. Ook de ernst van de verslaving en persoonlijke kenmerken spelen een rol bij welke afkickverschijnselen voorkomen en in welke intensiteit.

Mogelijke afkickverschijnselen van drugs zijn:

• Gewrichts- en spierpijn
• Rillingen en zweten
• Vermoeidheid en lusteloos gevoel
• Moeite om te slapen
• Verminderde eetlust
• Ongewoon hoge bloeddruk en hartslag
• Prikkelbaarheid en stemmingswisselingen
• Angst en depressieve stemming
• Concentratieproblemen
• Hoge stressniveaus

Lees hier meer over de afkickverschijnselen van drugs.

Hoe voorkom je terugval na het stoppen?

Je voorkomt terugval na het stoppen via een terugvalpreventieplan. Dit bevat strategieën en methodes om een terugval te voorkomen en op tijd in te grijpen. Enkele evidence-based terugvalpreventiestrategieën zijn de copingmechanismen die je leert bij cognitieve gedragstherapie, motiverende gespreksvoering en medicatie (zoals Antabus bij een alcoholprobleem).

Het HALT-principe is belangrijk bij het ontstaan van terugval. HALT staat voor Hunger, Angry, Lonely en Tired. Dit zijn factoren die vaak zorgen voor een terugval. Het is belangrijk om deze emoties op tijd te herkennen en te beheersen. Dit geldt ook bij triggermanagement: je identificeert dan situaties, personen of emoties die je laten gebruiken. Hiervoor stel je een plan op om deze triggers te vermijden of hoe je ermee omgaat wanneer vermijden niet mogelijk is.

Stappenplan bij acute cravings

Heb je last van acute cravings om te gebruiken? Dit zijn de stappen voor een noodplan bij acute cravings:

1. Erken de craving en negeer deze niet.
2. Probeer de craving te vertragen door een time-out te nemen en jezelf uit de triggersituatie te halen.
3. Zoek afleiding, zoals muziek luisteren of met iemand praten.
4. Bel een contactpersoon zoals je therapeut of sponsor.
5. Ga de confrontatie met je negatieve gedachten aan en verander ze in helpende gedachtes.
6. Herinner jezelf aan de redenen waarom je gestopt bent en de voordelen die het stoppen je geeft.

Wat kun je doen als je toch terugvalt?

Als je toch terugvalt kun je dit zien als een leermoment in plaats van als een reden om je herstel op te geven. Een terugval komt heel vaak voor. Volgens een studie uit 2014 in The Addictive Behaviors krijgen bij sommige drugsverslavingen maar liefst 3 op de 4 mensen te maken met een terugval. Een terugval onderstreept hiermee niet alleen hoe moeilijk het is om te stoppen met een verslavend middel, maar laat ook zien dat terugval normaal is in een herstelproces.

Het meest belangrijk is hoe je reageert op een terugval. Acceptatie en erkenning van de uitglijder is de eerste stap. Dit motiveert om hulp te zoeken. Samen met je therapeut of iemand uit je steunnetwerk probeer je vervolgens te begrijpen waarom de terugval plaatsvond. Dit doe je met behulp van reflectievragen. Denk aan “Welke emoties of gedachten speelden een rol bij de terugval?” en “Welke coping-mechanismen heb ik gebruikt en welke waren niet effectief?”. Op basis hiervan kun je een plan maken om herval in de toekomst te voorkomen, waarbij je zou terugkeren naar de oude patronen van drugsgebruik.

Hoe bouw je een nieuw leven op zonder drugs?

Je bouwt een nieuw leven op zonder drugs met het besef dat verslaving een chronische ziekte is. Uit een studie door onderzoekers van de Yale-universiteit blijkt dat meer dan 85% van de behandelde mensen voor een verslaving aan alcohol, nicotine en andere middelen terugvalt binnen 1 jaar na hun behandeling. Je bent dus zeker niet alleen wanneer je nog steeds worstelt met herstel! Wel kun je de juiste voorwaarden scheppen om de kans op terugval te beperken of herstel vast te houden na een terugval.

De tips voor een nieuw leven opbouwen zonder drugs zijn:

• Terugvalpreventieplan: Zorg dat je altijd een duidelijk plan achter de hand hebt om uitglijders te voorkomen of hier op de juiste manier mee om te gaan.
• Herstelkapitaal: Bouw herstel op alsof je een kapitaal aan het opsparen bent. Investeer in het ontwikkelen van herstelvaardigheden en bezoek regelmatig een therapeut of zelfhulpgroep.
• Zingeving: Geef je leven nieuwe betekenis en een andere richting met nieuwe levensdoelen. Volgens Australische onderzoekers in het wetenschappelijke tijdschrift Behaviour Change is de focus op een ‘goed leven’ vaak succesvoller bij het vasthouden van herstel dan je alleen te richten op ‘negatieve’ veranderingen, zoals “doe dit niet” en “vermijd dat”.
• Natuurlijke highs: Vooral aan het begin van de herstelperiode is het belangrijk om je hersenen te ondersteunen bij herstel. Zoek activiteiten op die natuurlijke dopamine stimuleren, probeer nieuwe hobby’s uit en creëer een sterk sociaal netwerk.

Volgens ervaringsdeskundigen helpen bovenstaande tips bij het vasthouden van langdurig herstel. Tegelijkertijd stellen veel mensen met een verslavingsgeschiedenis dat geen enkele methode perfect is. Belangrijk is om jezelf niet te hard te veroordelen bij een uitglijder, maar tegelijkertijd de verantwoordelijkheid te nemen om hulp te zoeken wanneer je te maken hebt met terugval. Een leven zonder drugs gaat vaak met vallen en opstaan. Het vallen kun je vaak nooit helemaal afleren, maar wel de reactie om weer te proberen op te staan.

Zoek jij hulp bij een leven zonder drugs? Ken je iemand in je omgeving die al jarenlang worstelt? Bel nu 020 – 523 0030 en krijg persoonlijk advies van onze medewerkers over de meest effectieve behandelopties.

Veelgestelde vragen